13 เวทีสาธารณะเด่น ปี 2559 ในการหนุนเสริมสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี

ในปี 2559 ที่ผ่านมานั้นยังคงเต็มไปด้วยสีสันของเวทีสาธารณะ รวมไปถึงเวทีวิชาการที่ร่วมสร้างสรรค์องค์ความรู้สู่พื้นที่ความขัดแย้งในหลากหลายมิติ ในปีนี้ผู้เขียนได้ประมวลเวทีที่เกี่ยวข้องกับประเด็นสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี ทั้งเวทีที่จัดขึ้นในพื้นที่และนอกพื้นที่ชายแดนใต้/ปาตานี

โดยจะแบ่งบทความออกเป็น 2 ตอน ตอนแรกจะประมวล 13 เวทีวิชาการที่หนุนเสริมสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี ปี 2559 และตอนที่ 2 จะประมวลเวทีสาธารณะที่หนุนเสริมสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี ที่โดดเด่นในรอบปีที่ผ่านมา ซึ่งเป็นเวทีที่มีความโดดเด่นทั้งในเชิงเนื้อหา วิทยากร จำนวนผู้สนใจเข้าร่วม และผลสะท้อนจากการจัดเวทีในแต่ละครั้ง เป็นต้น ในตอนที่ 2 นี้ จะประมวล 13 เวทีสาธารณะที่โดดเด่นของปี 2559 ดังต่อไปนี้

1.    กิจกรรมเสวนาวิชาการสาธารณะ หัวข้อ "ทำไมสังคมมลายูปาตานีถึงไม่ก้าวหน้า"

กิจกรรมการเสวนาวิชาการสาธารณะ ในหัวข้อ "ทำไมสังคมมลายูปาตานีถึงไม่ก้าวหน้า" ถือเป็นวงเสวนาแรกของปี 2559 และเป็นเวทีที่น่าสนใจเป็นอย่างมาก โดยจัดขึ้นเมื่อวันที่ 5 มกราคม 2559 ณ โรงเรียนธรรมวิทยามูลนิธิ จังหวัดยะลา จัดโดย โรงเรียนธรรมวิทยามูลนิธิยะลาร่วมกับวิทยาลัยเช็ดดาวุด อัลฟาตอนี จัดกิจกรรมเสวนาวิชาการ ภายใต้งานเปิดโลกทัศน์ใหม่มลายูเพื่อก้าวทันยุคโลกาภิวัตน์

วิทยากรร่วมเสวนาในครั้งนี้ประกอบไปด้วย อาจารย์ฮุสนี บินอิบรอฮิม ดอเลาะแล ประธานศูนย์วัฒนธรรมอิสลามเพื่อการพัฒนา (PUKIS) อาจารย์มูฮัมหมัดอาลาดี เด็งนิ ประธานมูลนิธินูซันตารอเพื่อสิทธิมนุษยชนและการพัฒนา และ Ustaz Arshadee Bin Hj.Soleh จาก Persatuan Intelek cinta seni budaya ดำเนินรายงานโดย อาจารย์มะยุ เจะนะ อาจารย์ประจำวิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม

วิทยากรแอคติวิสท์คนรุ่นใหม่ชี้ส่วนหนึ่งเพราะถูกกดทับทั้งทางวัฒนธรรมและการเมือง แต่ในอีกด้านหนึ่งได้วิพากษ์ตนเองว่าเพราะคนมลายูไม่อ่านหนังสือ ขาดจิตสำนึกสาธารณะ ต้องคิดนอกกรอบบ้างและต้องยอมรับความคิดคนอื่น และจะต้องเปิดรับสิ่งใหม่ๆ ด้วย

2.    เสวนาสาธารณะ หัวข้อ "สามัคคี การศึกษา และสันติภาพ"

วงเสวนาสาธารณะ เรื่อง "สามัคคี การศึกษา และสันติภาพ" จัดขึ้นเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2558  โดย มูลนิธิศูนย์ประสานงานตาดีกา 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ (PERKASA) ร่วมกับ วิทยาลัยประชาชน (People's College) ณ สำนักงานคณะกรรมอิสลามประจำจังหวัดปัตตานี

วิทยากรร่วมเสวนาโดย นายมูฮัมมัดอายุบ ปาทาน ประธานสภาประชาสังคมชายแดนใต้ รศ.อับดุลเลาะ อับรู คณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดปัตตานี และ ดร.อับดุลเราะห์มาน เดวานี รองประธานสถาบันภาษามลายูไทยแลนด์ ดำเนินรายการโดย อุสตาซเฟาซัน อิสมาแอ

นอกจากนั้นยังมีการบรรยายสาธารณะ เรื่อง "วิสัยทัศน์โรงเรียนตาดีกาในการสร้างผู้นำมุสลิมยุคใหม่" โดย อุสตาซมูซอ บินอาวัง จากตรังกานู ประเทศมาเลเซีย โดยมี บาบอแวดือราแม  มะมิงจิ ประธานกรรมการอิสลามประจำจังหวัดปัตตานี กล่าวต้อนรับและเปิดงาน มีตัวแทนอุสตาซและครูตาดีกาจาก 5 จังหวัดชายแดนใต้เข้าร่วมประมาณ 100 คน

ผู้ร่วมเสวนาต่างเรียกร้องให้ตาดีกามีบทบาทต่อสาธารณะมากขึ้น ขณะที่ อุสตาซมูซอ บินอาวัง ย้ำว่าตาดีกาคือความหวังในการที่จะรักษาภาษามลายูปาตานี ในขณะที่การระดมสมองเพื่อหาแนวทางการพัฒนาตาดีกา ทุกฝ่ายเห็นร่วมกันที่จะต้องพัฒนาครูผู้สอนให้มีคุณภาพ มีการประเมินผลที่เป็นรูปธรรม

3.    เสวนาสาธารณะ หัวข้อ "บทบาทภาคประชาสังคมกับกระบวนพูดคุยเพื่อสันติสุข"

วงเสวนาสาธารณะ เรื่อง  "บทบาทภาคประชาสังคมกับกระบวนพูดคุยเพื่อสันติสุข" จัดขึ้นเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2559 จัดโดย สมาคมเพื่อสันติภาพชายแดนใต้ (POSBO) ณ ห้องน้ำพราว 2 โรงแรมซี เอส ปัตตานี มีนักศึกษา นักวิชาการ เจ้าหน้าที่รัฐ ผู้นำศาสนาพุทธและอิสลาม ผู้นำท้องถิ่น ผู้นำท้องที่ ภาคประชาสังคม สื่อมวลชน และประชาชนทั่วไปเข้าร่วมฟังเป็นจำนวนมาก

วิทยากรร่วมเสวนาโดย นายมูฮำมัดอายุบ ปาทาน ประธานสภาประชาสังคมชายแดนใต้, นายตูแวดานียา ตูแวแมแง ผู้อำนวยการสำนักปาตานีรายาเพื่อสันติภาพและการพัฒนา (LEMPAR), นายแวอิสมาแอล์ แนแซ ผู้อำนวยการวิทยาลัยประชาชน และนายทวีศักดิ์ ปิ บรรณาธิการข่าว สำนักสื่อวาร์ตานี ดำเนินรายการโดย ผศ.ดร.สามารถ ทองเฝือ ผู้อำนวยการโครงการจัดตั้งสถาบันสมุทรรัฐเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

ทวีศักดิ์ ปิ ย้ำสื่อต้องนำเสนอทุกประเด็นและข้อเท็จจริงจากประชาชน ด้าน แวอิสมาแอล์ แนแซ ชี้ความรู้และความร่วมมือจะหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพ ขณะที่ ตูแวดานียา ตูแวแมแง เน้นย้ำว่า สันติภาพต้องมาจากเจตนารมณ์ของประชาชน ส่วน มูฮำมัดอายุบ ปาทาน ชี้ภาคประชาสังคมรุ่นใหม่จะต้องเป็นส่วนหนึ่งให้การพูดคุยเดินหน้า

4.    วงเสวนาทางวิชาการสาธารณะ เรื่อง “สิทธิพลเมืองในจังหวัดชายแดนใต้ อดีต ปัจจุบัน และอนาคต”

วงเสวนาครั้งนี้เป็นกิจกรรมเปิดตัวมูลนิธิมุสลิมเพื่อสันติ ศูนย์ประสานงานสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งจัดเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2559 ณ ห้องน้ำพราวบอลรูม  โรงแรมซีเอส ปัตตานี โดยมี ผศ.ดร.วรวิทย์ บารู กล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ  “สิทธิมนุษยชน กับเส้นทางสู่สันติภาพสากล” โดยกล่าวว่า เมื่อพูดถึงเรื่องสิทธิมนุษยชนถือเป็นเรื่องสากล ซึ่งในหลักการของอิสลามก็พูดถึงเรื่องนี้มานานกว่าพันปีมาแล้ว โดยในอิสลามจะให้ความสำคัญในเรื่องของสิทธิต่างๆ อย่างการมีอิสรเสรีในการเลือกที่จะเชื่อหรือไม่เชื่อในอิสลามก็ได้ อิสลามยังให้ความสำคัญในเรื่องของความเท่าเทียม และการให้เกียรติต่อมนุษย์ด้วยกัน

นอกจากนี้ในงานยังมีวงเสวนาทางวิชาการ เรื่อง “สิทธิพลเมืองในจังหวัดชายแดนใต้ อดีต ปัจจุบัน และอนาคต” โดย ผศ.ดร.ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี ผู้อำนวยการสถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ (CSCD) มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, นายมูฮำมัดอายุบ  ปาทาน ประธานสภาประชาสังคมชายแดนใต้ และบรรณาธิการอาวุโสศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ (DeepSouthWatch) นายอับดุลกอฮาร์ อาแวปูเตะ ผู้อำนวยการมูลนิธิศูนย์ทนายความมุสลิมจังหวัดชายแดนภาคใต้ ดำเนินการเสวนาโดย นายโยฮัน เบ็ญฮาวัน ปลัดอำเภออำเภอยะหริ่ง จ.ปัตตานี

ซึ่งในวงเสวนามีการกล่าวถึงประเด็นต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องในพื้นที่ชายแดนใต้กฎหมายพิเศษกระทบต่อสิทธิมนุษยชนแต่มีความพยามยามแก้ปัญหาโดยสันติวิธี การแก้ไขปัญหาควรเป็นไปตามพยานหลักฐานไม่ใช่โดยการบังคับและความเห็นต่างควรแก้ด้วยวิถีทางการเมือง ขณะเดียวกันความขัดแย้งเรื้อรังจำเป็นต้องมีคนช่วยจำนวนมาก ภาคประชาสังคมควรใจกว้างและทำงานหนุนเสริมกัน  และวงเสวนาครั้งนี้ก็ปิดท้ายด้วยการบรรยายในหัวข้อ “สิทธิสู่สันติ” โดย เชคริฎอ อะหมัด สมะดี ซึ่งระบุว่ามุสลิมจะต้องปกป้องชีวิต ทรัพย์สิน เกียรติยศ และศักดิ์ศรีของผู้อื่น และจะต้องใช้ปัญญาในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง

5.    งานวันสื่อสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี ครั้งที่ 3 และสมัชชาสันติภาพ 2016

งานวันสื่อสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี ครั้งที่ 3 และสมัชชาสันติภาพ 2016 จัดขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2559 จัดโดย ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ (Deep South Watch) ร่วมกับหลายองค์กรและเครือข่ายภาคประชาสังคมในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้

ไฮไลท์ของงานวันนี้อยู่ที่ ดุลยปาฐก : เวทีรายงานความคืบหน้าของการพูดคุยสันติภาพ ได้แก่ ปาฐกถา 1 “ความท้าทายและก้าวต่อไปของการอำนวยความสะดวกในกระบวนการพูดคุยเพื่อสันติภาพ” โดยดาโต๊ะ ซัมซามิน บิน ฮาซิม ผู้อำนวยความสะดวกในกระบวนการพูดคุยเพื่อสันติภาพ

ปาฐกถา 2 “ความท้าทายและก้าวต่อไปของการพูดคุยเพื่อสันติสุข” โดย พล.ท.นักรบ บุญบัวทอง เลขานุการคณะพูดคุยเพื่อสันติสุขจังหวัดชายแดนใต้ ปาฐกถา 3 “ความท้าทายและก้าวต่อไปการพูดคุยเพื่อสันติภาพ” โดยนายอาวัง ญาบัต ประธานสภาชูรอแห่งปาตานี (MARA PATANI)

นอกจากนั้นยังมีการนำเสนอวาระสันติภาพจากประชาชน: เวทีรายงานสถานการณ์สันติภาพและข้อเสนอ (AGENDA DAMAI DARI RAKYAT) โดยตัวแทนองค์กรภาคประชาสังคม 22 องค์กร

และยังมีการนำเสนอผลการศึกษาสถานภาพการสื่อสารภายใต้บริบทการพูดคุยสันติภาพจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดย ศูนย์ศึกษาและพัฒนาการสื่อสารสันติภาพ (CPCS) คณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี โดย ผศ.ดร.กุสุมา กูใหญ่ รองคณบดีคณะวิทยาการสื่อสารมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี นอกจากนั้นยังมีวงเสวนาและอีกหลายกำหนดการที่น่าสนใจ

6.    เวทีเสวนาสาธารณะ หัวข้อ "ปอเนาะญีฮาดวิทยา-บทเรียนและอนาคตชะตากรรมปาตานี"

เวทีเสวนาสาธารณะหัวข้อ "ปอเนาะญีฮาดวิทยา-บทเรียนและอนาคตชะตากรรมปาตานี" จัดขึ้นเมื่อวันเสาร์ที่ 19 มีนาคม 2559 จัดโดย ศูนย์ประสานงานให้ความช่วยเหลือครอบครัวโรงเรียนปอเนาะญิฮาดวิทยา ร่วมกับ เครือข่ายศิษย์เก่าปอเนาะญิฮาด สมาพันธ์นิสิตนักศึกษามุสลิมแห่งประเทศไทย (สนมท.) สหพันธ์นิสิตนักศึกษา นักเรียน และเยาวชนปาตานี (PerMAS) และเครือข่ายประชาสังคมเพื่อสันติภาพ (คปส.) จัดงานกินข้าวยำเพื่อสมทบทุนช่วยเหลือครอบครัวปอเนาะญิฮาดวิทยาและพัฒนาชุมชนท่าด่าน ต.ตะโละกาโปร์ อ.ยะหริ่ง จ.ปัตตานี ให้เป็นศูนย์กลางการศึกษาชุมชนโดยชุมชนเพื่อชุมชน ณ สนามฟุตบอลกลางประจำหมู่บ้านท่าด่าน โดยผู้จัดงานประเมินว่ามีผู้เข้าร่วมงานมากกว่า 50,000 คน โดยมียอดบริจาคที่ได้รับในครั้งนี้มากกว่า 4 ล้านบาท

ในงานมีผู้หลักผู้ใหญ่ในพื้นที่เข้าร่วมงานหลายคน เช่น ผศ.ดร.อิสมาอีลลุตฟี จะปะกียา และ ผศ.ดร.อาหมัดอูมาร์ จะปะเกีย อธิการบดีและรองอธิการฯ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี บาบออับดุลการีม นาคนาวา ประธานสภาอูลามาอฺฟาฏอนีย์ ดารุสสลาม นายเด่น โต๊ะมีนา นายวันมูหะมัดนอร์ มะทา นายอารีเพ็ญ อุตรสินธุ์ นายนัจมุดดีน อูมา นายมุข สุไลมาน นายนิมุคตาร์ วาบา นายมูฮำมัดอารีฟีน จะปะกิยา นางฟารีดา สุไลมาน ผศ.ดร.วรวิทย์ บารู รศ.อับดุลลอฮฺ อับรู นายอัสมัน โต๊ะมีนา แพทย์หญิงเพชรดาว โต๊ะมีนา เป็นต้น

นอกจากการเลี้ยงข้าวยำแล้วยังมีการแสดงและกิจกรรมบนเวทีหลากหลายกิจกรรมที่น่าสนใจ เช่น การกล่าวสุนทรพจน์ (PIDATO) ภาษามลายู การแสดงศิลปะป้องกันตัว สีละฮารีเมา การแสดงขับร้องอานาชีด การแสดงละครเวที เป็นต้น

ไฮไลท์ของงานอยู่ที่วงเสวนาสาธารณะหัวข้อ "ปอเนาะญีฮาดวิทยา-บทเรียนและอนาคตชะตากรรมปาตานี" วิทยากรประกอบด้วยนายอับดุลกอฮา อาแวปูเตะ ประธานศูนย์ทนายความมุสลิมจังหวัดปัตตานี นายบัลยาน แวมะนอ ตัวแทนครอบครัวปอเนาะญีฮาดวิทยา นายหะยีอัฮหมัด ฮาซัน ประธานเครือข่ายศิษย์เก่าปอเนาะญีฮาดวิทยา นางชลิดา ทาเจริญศักดิ์ ผู้อำนวยการมูลนิธิศักยภาพชุมชน ดำเนินรายการโดยนายตูแวดานียา ตูแวแมแง ผู้อำนวยการสำนักปาตานีรายาเพื่อสันติภาพและการพัฒนา (LEMPAR)

7.    การบรรยายพิเศษสาธารณะ เรื่อง การไม่ใช้ความรุนแรงในพื้นที่ความขัดแย้งที่รุนแรง

งานดังกล่าวนี้ จัดโดยคณะรัฐศาสตร์ ร่วมกับสถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ ศูนย์ศึกษาสื่อสารเพื่อสันติภาพ คณะวิทยาการสื่อสาร ม.อ.ปัตตานี ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ และวิทยาลัยประชาชน เมื่อวันเสาร์ที่ 9 เมษายน 2559 มีผู้สนใจเข้าฟังเต็มห้อง ทั้งนักศึกษา นักวิชาการ ภาคประชาสังคม เจ้าหน้าที่หน่วยความมั่นคง และสื่อมวลชน

วิทยากรในงานนี้ คือ ศ.ดร.ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ หัวหน้าสาขาวิชาการเมืองการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ การบรรยยายในครั้งนี้ทำให้ผู้เข้าร่วมได้เข้าใจว่าแม้เราจะอยู่ในเหตุการณ์ก็ไม่ได้แปลว่าเข้าใจเรื่องราวทั้งหมด นอกจากนั้นยังได้ระบุว่าการสร้างสันติภาพไม่ได้มีความคาดหวังเดียว ย้ำคุณจะหมดอำนาจทันทีเมื่อใช้ความรุนแรง อธิบายทฤษฎี Trigger หรือฟางเส้นสุดท้ายที่ทำให้หลังลาหัก พร้อมทั้งเผย 3 คานธีร่วมสมัยที่เป็นมุสลิม

8.    เวทีรณรงค์สาธารณะ ในงานพื้นที่ “กลาง” ตลาด “พื้นที่สาธารณะปลอดภัยสำหรับผู้หญิงและทุกคน”

เวทีรณรงค์สาธารณะ ในงานพื้นที่ “กลาง” ตลาด “พื้นที่สาธารณะปลอดภัยสำหรับผู้หญิงและทุกคน” จัดขึ้นเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2559 ที่ตลาดเทศวิวัฒน์ 1 เทศบาลเมืองปัตตานี จ.ปัตตานี โดย คณะทำงานวาระผู้หญิงชายแดนใต้ “Women’s Agenda for Peace” (PAW) 

โดยมีสมาชิกเครือข่ายคณะทำงานวาระผู้หญิงเข้าร่วมงานประมาณ 300 คน โดยไฮไลต์ของงาน คือ การเสวนาในหัวข้อ “พื้นที่สาธารณะปลอดภัยสำหรับผู้หญิงและทุกคน” วิทยากรโดย สมาชิกคณะทำงานวาระผู้หญิงชายแดนใต้ มีการประกาศเจตนารมณ์ และมีแถลงการณ์ด้วย

วงเสวนาชี้ ผู้หญิง จังหวัดชายแดนใต้ต้องการ ตลาด ถนน โรงเรียน วัด มัสยิด และป้อม ชรบ. ให้พื้นที่สาธารณะที่มีความปลอดภัย พร้อมมีข้อเสนอต่อผู้ที่ใช้อาวุธทุกฝ่าย แสวงหาทางออกจากความขัดแย้งด้วยสันติวิธีและแนวทางการเมือง

9.    การเสวนาสาธารณะ หัวข้อ “การแลกเปลี่ยนประสบการณ์และบทเรียนภาคประชาสังคมในกระบวนการสันติภาพ: ฟิลิปปินส์ เมียนมาร์ และจังหวัดชายแดนใต้”       

การเสวนาสาธารณะ เรื่อง  “การแลกเปลี่ยนประสบการณ์และบทเรียนภาคประชาสังคมในกระบวนการสันติภาพ: ฟิลิปปินส์ เมียนมาร์ และจังหวัดชายแดนใต้” จัดขึ้นเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2559 โดย โรงเรียนวิชาการเมือง ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ (College of Deep South Watch) ร่วมกับ สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ ม.อ.ปัตตานี ณ ห้องประชุมศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ ม.อ.ปัตตานี

โดยคณะวิทยากรมาจาก Nonviolent Peaceforce ประกอบด้วย  Tiffany Easthom, Mel Duncan, Huibert Oldenhuis และ Delsy Ronnie ได้ร่วมเสวนาในหัวข้อ “การแลกเปลี่ยนประสบการณ์และบทเรียนภาคประชาสังคมในกระบวนการสันติภาพ: ฟิลิปปินส์ เมียนมาร์ และจังหวัดชายแดนใต้” ดำเนินรายการโดย ผศ.ดร.ศรีสมภพ จิตภิรมย์ศรี

Nonviolent Peace force แนะวิธีการสร้างพื้นที่ปลอดภัยในสถานการณ์รุนแรง ใช้ประชาชนที่ไร้อาวุธเพื่อปกป้องประชาชนผู้บริสุทธิ์ พร้อมแลกเปลี่ยนประสบการณ์การสร้างพื้นที่ปลอดภัยในพื้นที่ความขัดแย้ง การสร้างเขตปลอดภัยที่มีประสิทธิภาพ ชี้ประชาชนสามารถมีส่วนร่วมได้หลายรูปแบบ สามารถจัดตั้งกลุ่มตรวจสอบการปกป้องประชาชน ติดตามการหยุดยิง ภาคประชาชนต้องไม่ทำงานแบบทหาร และต้องการให้มีความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมหลังความรุนแรง

10. เวทีส่งเสริมกระบวนการพูดคุยเพื่อสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้

เวทีส่งเสริมกระบวนการพูดคุยเพื่อสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้ จัดขึ้นเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2559 โดย ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ ร่วมกับ สถาบันอัสสลาม มหาวิทยาลัยฟาฏอนี จัดกิจกรรมเวทีส่งเสริมกระบวนการพูดคุยเพื่อสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้ ณ ห้องประชุมอาคารเฉลิมพระเกียรติ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี ในงานมีการกล่าวปาฐกถา เรื่อง “อิสลามศาสนาแห่งสันติภาพ” โดย ผศ.ดร.อิสมาอีลลุตฟี จะปะกียา อธิการบดีมหาวิทยาลัยฟาฏอนี

กล่าวความเป็นและวัตถุประสงค์ของการจัดโครงการโดย พ.อ.สายน้ำ พินิจอักษร รองหัวหน้าแผนกพูดคุยเพื่อสันติสุข ศูนย์สันติวิธี กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้า

และมีการเสวนาเรื่อง “การมีส่วนร่วม การพูดคุย เพื่อการสร้างสันติสุขในจังหวัดชายแดนใต้” วิทยากรโดย ผศ.ดร. สุกรี หลังปูเต๊ะ รองอธิการบดีฝ่ายวิเทศสัมพันธ์และศิษย์เก่า มหาวิทยาลัยฟาฏอนี นายมูฮามัดอายุบ ปาทาน ประธานสภาประชาสังคมชายแดนใต้ และ นายรอมฎอน ปันจอร์ บรรณาธิการศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ ดำเนินการเสวนาโดย นายฆอซาลี อาแว เจ้าหน้าที่วิจัยสถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล

องค์ปาฐกชี้การทำงานเพื่อสันติภาพถือเป็นหนึ่งในการญิฮาด แต่ที่นี่ยังขาดองค์ความรู้ด้านสันติศึกษา ขณะที่ พ.อ.สายน้ำ อธิบายสันติวิธีคือการไม่ใช้ความรุนแรงและเป็นไปอย่างสร้างสรรค์ ส่วนสุกรี หลังปูเต๊ะ ย้ำว่าในความเป็นมนุษย์ คนเราก็ต้องการสิ่งที่คล้ายๆ กัน ด้านรอมฎอน ปันจอร์ ชี้อนาคตเป็นสิ่งที่ทุกคนต้องกำหนดเอง ขณะที่มูฮำมัดอายุบ ปาทาน อธิบายว่าหน้าที่ของภาคประชาสังคมก็คือการหาทางออกโดยไม่ใช้ความรุนแรง

11. เวทีเสวนาสาธารณะ เรื่อง คุณูปการของ เชคดาวูล อัลฟาฎอนี ต่อสังคมปาตานีและโลกมุสลิม

เวทีเสวนาสาธารณะ เรื่อง คุณูปการของ เชคดาวูล อัลฟาฎอนี ต่อสังคมปาตานีและโลกมุสลิม จัดขึ้นเมื่อวันที่ 28 กันยายน 2559 จัดโดย ชมรม SAUDARA มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี (ม.อ.ปัตตานี) ณ หอประชุมสำนักอธิการบดี ม.อ.ปัตตานี

ในงานมีปาฐกถาพิเศษโดย รศ.อับดุลเลาะ อับรู และวงเสวนา วิทยากรร่วมเสวนาโดย ดร.อับดุลรอเซะ หะมิแย อธิการบดีมหาวิทยาลัยเชคดาวูด (JISDA) อ.มูฮำหมัดอาลาดี เด็งนิ ประธานมูลนิธินูซันตาราสิทธิมนุษยชนและการพัฒนา นางสาวภคมน ศิริวัฒน์ นักศึกษาปริญญาเอก มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ ดำเนินรายการโดย นายบูคอรี กามาเซะ ประธานชมรม SAUDARA

องค์ปาฐกชี้คุณูปการอย่างหนึ่งของ เชคดาวูล อัลฟาฎอนี คือการแต่งตำราด้วยภาษามลายูตัวอักษรยาวี ถือเป็นการปักหลักในทางวิชาการที่แข็งแกร่งและเป็นมรดกที่ล้ำค่าของประเทศ ชี้การละเลยแนวทางที่อูลามาอฺเคยสอนแล้วไปรับแนวทางอื่นๆ จากนอกพื้นที่อาจสร้างปัญหาในพื้นที่ได้ เผยหลากหลายบทบาทของเชคดาวูดที่มากกว่าการสอนหนังสือ

ด้านอธิการบดีมหาวิทยาลัยเชคดาวูด เผยที่มาของ Jamiah Islam Shiekh Daud Al-Fatoni (Jisda) แนะคนรุ่นใหม่ควรให้ความสำคัญกับอูลามาอฺในอดีต ด้าน อ.มูฮำหมัดอาลาดี เด็งนิ ตั้งคำถามทำไมเราถึงลำบากกว่าจะได้รู้ประวัติของอูลามาอฺในพื้นที่ ชี้คนปาตานีต้องการผู้นำที่เป็นคนที่เป็นผู้นำทางจิตวิญญาณและผู้นำทางสังคม ขณะที่ นางสาวภคมน ศิริวัฒน์  ชี้การทำความเข้าใจอูลามาอฺมีความสำคัญต่อการทำความเข้าใจสังคมปาตานี เผยการกำเนิดของเครือข่ายนักวิชาการหรือนักปราชญ์ชาวปาตานี ชี้เหตุผลว่าอะไรที่เป็นแรงจูงใจให้ผู้พลัดถิ่นยังคงรักษาไว้ซึ่งอัตลักษณ์และวัฒนธรรม? เผยเชคดาวุดเป็นผู้นำจิตวิญาณในการฟื้นฟูปาตานี และปาตานีในอดีตเป็นเสมือนเปลที่คอยโอบอุ้มการศึกษาอิสลาม หนังสือที่เชคดาวุดเขียนยังหลงเหลือยู่กว่า 900 เล่ม

12. การเสวนาสาธารณะ หัวข้อ “กระบวนการสันติภาพ: ความสำเร็จและความท้าทายในโคลอมเบียและสามจังหวัดชายแดนใต้”

การเสวนาสาธารณะ เรื่อง  “กระบวนการสันติภาพ: ความสำเร็จและความท้าทายในโคลอมเบียและสามจังหวัดชายแดนใต้” จัดขึ้นเมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2559 โดย ศูนย์ข่าวสารสันติภาพ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ร่วมกับ ศูนย์ความร่วมมือทรัพยากรสันติภาพ (Peace Resource Collaborative – PRC) ณ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

โดยมีวิทยากร คือ ดร.เชาวฤทธิ์ เชาว์แสงรัตน์ จากภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อาจารย์ไฟซอล ดาโอ๊ะ จากคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี และนางสาวรุ่งรวี เฉลิมศรีภิญโญรัช จากมหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย โดยมี ผศ.ดร.จันจิรา สมบัติพูนศิริ จากคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นผู้ดำเนินรายการเสวนา

วิทยากรชี้ปัญหาความขัดแย้งในโคลอมเบียประชาชนถือว่าเป็นปัญหาของทุกคนและประชาชนต้องการสันติภาพ ขณะที่ความขัดแย้งในพื้นที่ชายแดนใต้ ประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศไทยยังไม่ได้รับรู้ข้อมูลเท่าที่ควรมากนัก

13. งานวันกิจกรรมสำหรับเด็กๆ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ A Beautiful Children Rights Day: Child protection ปีที่ 2

งานนี้จัดขึ้น เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2559 ณ อาคารกองพัฒนากิจการนักศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฎยะลา โดย คณะทำงานโครงการปกป้องคุ้มครองเด็ก ได้จัดงานวันกิจกรรมสำหรับเด็กๆ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ A Beautiful Children Rights Day: Child protection ปีที่ 2 ซึ่งตรงกับวันสิทธิมนุษยชนสากล มีเด็กจากพื้นที่ต่างๆใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยเฉพาะจากโรงเรียนประถมศึกษา ตาดีกาและเด็กที่ได้รับผลกระทบจากความไม่สงบเข้าร่วมกว่า 1,750 คน

งานครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างการตระหนักรู้ด้านสิทธิให้กับหน่วยงานรัฐ องค์กรพัฒนาเอกชนและผู้ที่เกี่ยวข้องในการปกป้องและคุ้มครองเด็กในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เพื่อสร้างความร่วมมือระหว่างองค์กรพัฒนาเอกชนในการปกป้องและคุ้มครองเด็กในสถานการณ์ความไม่สงบฯ และให้เยาวชนได้เป็นส่วนหนึ่งในการร่วมขับเคลื่อนกระบวนการสันติภาพ

กิจกรรมในครั้งนี้นอกจากจะมีการมอบของขวัญให้เด็กๆทุกคนแล้ว ยังเปิดโอกาสให้เด็กได้แสดงออกไปพร้อมกับการเรียนรู้เกี่ยวกับสิทธิต่างๆ ของเด็ก ตามอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (Convention on the rights of the Child) ซึ่งเป็นสัญญาด้านสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ ที่ประเทศไทยได้ให้สัตยาบันมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 โดยมีกิจกรรมสำคัญบนเวที คือการให้เด็กร่วมวาดภาพเมืองในฝันตามจินตนาการที่พวกเขาต้องการ

ยังมีอีกหลากหลายเวทีสาธาณะที่น่าสนใจ

นอกจาก 13 เวทีดังกล่าวข้างต้นแล้ว ยังมีอีกหลากหลายเวทีที่น่าสนใจในรอบปีที่ผ่านมา เช่น เมื่อต้นปีโรงเรียนนักข่าวชายแดนใต้เองก็ได้ยกทีมเข้ากรุงเทพฯ เพื่อร่วมเสวนาฉายภาพปรากฏการณ์สันติและนำเสนอแนวคิดการสื่อสารความรู้สันติภาพให้คนเมืองหลวงฟัง บนเวทีสาธารณะในงานคนไทยขอมือหน่อย 2016 ณ ห้างเซ็นทรัลเวิลด์ เพราะการสื่อสารจำเป็นต่อการสร้างสันติภาพและสื่อในพื้นที่ขัดแย้งคือตัวกลางเชื่อมโยงคนในกับคนนอก เพื่อสร้างความหวังในสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี

ในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ศูนย์ตุรกีศึกษา คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี (ม.อ.ปัตตานี) จัดงานเสวนาวิชาการ หัวข้อ "ตุรกีในวิกฤติการเมืองระหว่างประเทศ -Russia vs ISIS vs NATO" ณ ห้องศรีวังสา คณะรัฐศาสตร์ ม.อ.ปัตตานี โดยปาฐกถาพิเศษหัวข้อ "ตุรกีวันนี้" โดย ศ.ดร.จรัญ มะลูลีม คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และยังมีวงเสวนา ซึ่ง ศ.ดร.จรัญ มะลูลีม ได้ร่วมเสวนากับ ผศ.ดร.อับดุลรอนิง สือแต วิทยาลัยอิสลามศึกษา ม.อ.ปัตตานี

นอกจากนั้นยังมีนักวิชาการระดับโลกมาบรรยายด้วยในปีที่ผ่านมา คือ เมาลานา สัยยิด สัลมาน อัลหุสัยนียฺ อันนัดวียฺ ซึ่งเป็นอุละมาอ์ร่วมสมัยคนสำคัญที่สุดคนหนึ่งของโลกมุสลิมขณะนี้ ท่านเป็นอธิการบดีของมหาวิทยาลัย Syed Ahmad Shaheed และเป็นประธานของ Jamiat Shabab Al Islam ซึ่งเป็นแหล่งรวมคนหนุ่มสาวมุสลิมอินเดียที่มีบทบาทมากที่สุดเพื่อทำกิจกรรมให้กับสังคมอินเดีย โดยท่านมาบรรยาย เรื่อง "มุสลิมกับการตั้งรับสถานการณ์โลกปัจจุบัน" ในงานชุมนุมนัดวาที่จัดขึ้น ณ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ (ม.อ.หาดใหญ่) เมื่อวันที่ 2 เมษายน 59

และในปลายปี ยังมีวงเสวนาที่น่าสนใจ คือ  Forum Pendidikan / Bestari Education Forum จัดโดย กลุ่มบุหงารายาเพื่อศึกษาและมูลนิธิศูนย์ประสานงานตาดีกา 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยชี้ว่าคนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ต้องสร้างความเข้าใจ ที่เกี่ยวกับโรงเรียนตาดีกาและปอเนาะที่แท้จริงให้กับคนไทยทั่วประเทศ ซึ่งกระทรวงศึกษาธิการได้อนุมัติใช้หลักสูตร Kurikulum Standard Pendidikan Islam : KSPI เพื่อไปใช้ในโรงเรียนตาดีกาในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้แล้ว

เวทีสาธารณะความรู้สันติภาพยังคงกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ Track 2

ในบทความเรื่อง 12 ประเด็นเด่นปี 2558 ในเวทีสาธารณะชายแดนใต้/ปาตานี ที่ผู้เขียนได้เขียนเมื่อปีที่ผ่านมา โดยผู้เขียนได้ทิ้งท้ายไว้ว่า เวทีสาธารณะเด่นๆ มักจะจัดขึ้นในพื้นที่ของ Track 2 น้อยมากที่จะไปจัดกันในชุมชน หรือพื้นที่ของ Track 3 ซึ่งเป็นพื้นที่ของคนส่วนใหญ่ในพื้นที่ชายแดนใต้/ปาตานี ในปีนี้สถานการณ์ก็ยังคงเป็นเช่นเดิม กล่าวคือเวทีสาธารณะเด่นๆ ยังคงเกิดขึ้นในพื้นที่ของคน Track 2 หรือในเมือง แม้ว่าในชุมชนจะมีเวทีสาธารณะเช่นกัน เช่นการบรรยายสาธารณะตามมัสยิดต่างๆ หรือการเสวนาในงานเมาลิดตามชุมชนต่างๆ ซึ่งหลายๆ วงก็น่าสนใจ เป็นต้น แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าความรู้เกี่ยวกับการสร้างสันติภาพยังคงกระจุกตัวอยู่แต่ในตัวเมืองเท่านั้น

อย่างไรก็ตามในปีที่ผ่านมาถือว่าบรรยากาศในพื้นที่สาธารณะยังคงคึกคักพอสมควร แม้บรรยากาศทางการเมืองจะไม่อำนวยก็ตามแต่ เห็นได้จากบางเวทีถูกระงับการจัดงาน แต่พื้นที่สาธารณะส่วนใหญ่ยังคงถูกเปิดเป็นพื้นที่ของการนำเอาหลากหลายทางความคิดและประเด็นขึ้นมาถกเถียงแลกเปลี่ยน ถือเป็นอีกพัฒนาการสำคัญของการสร้างบรรยากาศสันติภาพในพื้นที่ที่สามารถหยิบยกประเด็นที่ไม่สามารถถกเถียงกันได้มาก่อนขึ้นมาถกเถียงกันได้มากขึ้น

การเปิดพื้นที่ลักษณะเช่นนี้จะส่งผลเชิงบวกให้แก่การหนุนเสริมและผลักดันกระบวนการสันติภาพในพื้นที่ให้เดินหน้าต่อไป และในปีถัดไปหลากหลายเวทีสาธารณะก็มีแนวโน้มว่าจะเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องต่อไป ซึ่งจะเป็นอีกกลไกเครื่องมือหนึ่งที่จะช่วยผลักดันชายแดนใต้หรือปาตานีสู่การสร้างสันติภาพที่อยู่บนฐานของความรู้ต่อไป

 

อ่านบทความพิเศษประจำปี

13 เวทีวิชาการเด่นปี 2559 ในการหนุนเสริมสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี

12 ประเด็นเด่นปี 2558 ในเวทีสาธารณะชายแดนใต้/ปาตานี

10 อันดับ ไดอะบล็อก ในปี 2559 เว็บไซต์ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้

10 อันดับข่าวใน DSJ ที่มีคนอ่านมากที่สุดในปี 2559

“มารา ปาตานี” กับกลยุทธ์การสื่อสารกับสื่อมวลชนในรอบปี 2559

"พล.ต.สิทธิ ตระกูลวงศ์" ฉายภาพการพูดคุยสันติสุขปี 59 และอนาคตสันติภาพชายแดนใต้

อาบูฮาฟิซ อัลฮากีม: สองปีการพูดคุยสันติภาพกับก้าวย่างเล็กๆ ที่คืบหน้า

ประมวลหนังสือออกใหม่ปี 59 งานความรู้เพื่อสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี

“สุวรา แก้วนุ้ย” Peace Survey คือกลไกที่คู่ขัดแย้งได้ทำงานร่วมกัน เชื่อใจกัน

“น.อ.จักรพงษ์ อภิมหาธรรม” CSO คือผู้นำการเปลี่ยนแปลง นำชายแดนใต้สู่สันติภาพ

อัศโตรา ชาบัต: พูดคุยสันติภาพเดินหน้า...แต่ยังมีเรื่องท้าทายในปี 60

“กัสตูรี มะห์โกตา” ประธาน PULO-mkp ชี้ทุกฝ่ายต้องร่วมมือหาทางออกปัญหาชายแดนใต้

 

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

แอคติวิสท์มลายูวิพากษ์ “ทำไมสังคมมลายูปาตานีไม่ก้าวหน้า”

“ตาดีกา” แหล่งรักษาวัฒนธรรมและภาษามลายู นำสังคมสู่สันติภาพ

“ประชาสังคมรุ่นใหม่ปาตานี” พลังขับเคลื่อนสู่กระบวนการสันติภาพ

“มูลนิธิมุสลิมเพื่อสันติ” เปิดตัวพร้อมประกาศเจตนารมณ์เพื่อสิทธิมนุษยชนชายแดนใต้

เสวนาถก “สิทธิพลเมืองในพื้นที่ชายแดนใต้” เดินหน้าได้ด้วยพลังประชาสังคม

Peace, Moving forward (1) ย้ำสันติภาพจะเป็นไปไม่ได้ หากไร้ซึ่งการสื่อสาร

Peace, Moving forward (2) ดุลยปาฐก“อาวัง ญาบะ” มาราปาตานีกับข้อท้าทายของสันติภาพ

Peace, Moving forward (3) “พล.ท.นักรบ บุญบัวทอง” รัฐขยับเป้าการพูดคุยฯ จาก 10 เหลือ 3 ปี

Peace, Moving forward (4) ผลวิจัยยืนยัน ‘ยิ่งเปิดพื้นที่สื่อสาร คนยิ่งหนุนกระบวนการสันติภาพ’

Peace, Moving forward (5) “พื้นที่ปลอดภัย”คือวาระสันติภาพจากประชาชนตลอดเวลา

รวมถ้อยแถลงและเอกสารประกอบในงานวันสื่อสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี ครั้งที่ 3 และสมัชชาสันติภาพ 2016 "สันติภาพเดินหน้า" (Peace, Moving Forward) [3 ภาษา]

ข้าวยำน้ำชาปอเนาะญีฮาด การเมืองภาคประชาชนในแนวทางสันติวิธี

เปิดใจ'บันยาล แวมะนอ' : “ญีฮาดฯ ไม่กลับไปที่เดิมอีกแล้ว”

ภาพบรรยากาศงานกินข้าวยำปอเนาะญิฮาด โดย อิมรอน ซาเหาะ

ศ.ดร.ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ “คุณจะหมดอำนาจทันทีเมื่อใช้ความรุนแรง”

สันติวิธี ฟุตบอล และสิ่งแวดล้อม : มองหลักการและวิเคราะห์ปรากฏการณ์ในพื้นที่ชายแดนใต้/ปาตานี

ผู้หญิงชายแดนใต้รณรงค์ต้องการพื้นที่ปลอดภัย “ตลาด โรงเรียน ถนน วัด มัสยิด ป้อมชรบ.”

“พื้นที่ปลอดภัยต้องอยู่บนโต๊ะพูดคุย" คณะทำงานผู้หญิงฯ ยื่นวงถกไทย-มาราปาตานี

เรียกร้อง “พื้นที่สาธารณะปลอดภัย” เป็นวาระบนโต๊ะพูดคุย 2 กันยา

ประสบการณ์การสร้างพื้นที่ปลอดภัยในฟิลิปปินส์ อาเจะห์ เมียนมาร์ ซูดานใต้ เพื่อบทเรียนจังหวัดชายแดนใต้

เวทีส่งเสริมสันติสุขย้ำทุกคนต้องมีส่วนร่วมกำหนดอนาคต ผศ.ดร.อิสมาอีลลุตฟี จะปะกียา ชี้ทำงานสันติภาพคือการญิฮาด

“บทเรียนกระบวนการสันติภาพโคลอมเบียและชายแดนใต้” สันติภาพจะเกิดต้องฟังเสียงประชาชน

“ขอเมืองที่ดีงามให้ฉันได้เติบโต” A Beautiful Children Rights Day: Child protection ปีที่ 2

เด็กกว่าพันคนร่วมงาน A Beautiful Children Rights Day เรียกร้องทุกฝ่ายเคารพสิทธิ

เมื่อ DSJ เข้ากรุงครั้งแรก ‘ฉายภาพสันติ–สื่อสารความรู้สันติภาพ’ ในงานคนไทยขอมือหน่อย2016

นักข่าวพลเมือง : 12 ปี ชายแดนใต้กับการสื่อสารเพื่อสันติภาพ

นักข่าวพลเมือง: การสื่อสารที่ต้องการให้ ทุกภาคส่วน เข้าใจสถานการณ์ และการสร้างสันติภาพในจังหวัดชายแดนภาคใต้

ปาฐกถา ศ.ดร.จรัญ มะลูลีม ชี้ตุรกีใช้ Soft Power พัฒนาประเทศและสร้างสันติภาพ

“มนุษยธรรมคือ soft power” แบบอย่างจากตุรกีสู่การเป็นผู้นำโลกมุสลิมในอนาคต

เมาลานา สัยยิด สัลมาน อัลหุสัยนียฺ อันนัดวียฺ : ปราชญ์ผู้นำแห่งกระแสตื่นตัวอิสลาม

กลุ่มบุหงารายาผลักดัน Sekolah Melayu Bestari ด้านกระทรวงศึกษาฯ อนุมัติหลักสูตร KSPI