สมดุลสันติภาพอยู่ตรงไหน-อะไรคือสายกลาง? ดร.นาซารุดดิน ประธานGMMมาเลเซีย

จุดสมดุลของสันติภาพอยู่ตรงไหน? อะไรคือแนวทางสายกลางเพื่อแก้ไขความแย้ง? ถอดปาฐกถา“แนวทางสายกลางในสังคมพหุวัฒนธรรมในชายแดนใต้”ดร.นาซารุดดิน มัต อิซา ประธานมูลนิธิ Global Movements of the Moderates(GMM) มาเลเซีย แนะบทบาทไทยเสริมสร้างแนวทางสายกลาง ทั้งรัฐและประชาชนต่างมีสิทธิ์แสดงออกและมีหน้าที่รับฟัง ชี้ทางป้องกันแนวคิดสุดโต่งและความรุนแรง แม้ท้าทายแต่การศึกษา การพูดคุยต่อเนื่องและให้โอกาสประชาชนจะช่วยได้ หัวใจหลักคือวัฒนธรรมแห่งการยอมรับ ส่วนชุมชนสายกลางต้องเป็นตัวเชื่อมต่อและลดช่องว่างความต่างทางความคิด

หมายเหตุ : คำกล่าวปาฐกถานำของ ดร.นาซารุดดิน มัต อิซา ประธานคณะกรรมการมูลนิธิ Global Movements of the Moderates (GMM) ประเทศมาเลเซียชิ้นนี้ นำมาจากเอกสารแปลสรุปสาระสำคัญการกล่าวปาฐกถานำของเขาในงานสัมมนา “แนวทางสายกลางในสังคมพหุวัฒนธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ (จชต.)” วันที่ 26 มกราคม 2560 ณ โรงแรม CS Pattani จ.ปัตตานี จัดโดยกรมเอเชียตะวันออก กระทรวงการต่างประเทศ ร่วมกับศูนย์นโยบายโลกมุสลิมและสถาบันวะสะฏียะห์เพื่อสันติภาพและการพัฒนา สำนักจุฬาราชมนตรี แปลสรุปโดย นางสาวพินทุ์สุดา ชัยนาม รักษาราชการแทนผู้อำนวยการกองเอเชียตะวันออก 1 กรมเอเชียตะวันออก กระทรวงการต่างประเทศ

********

ไทย-มาเลย์เห็นชอบส่งเสริมแนวทางสายกลาง

1.อารัมภบท

ผมได้รับเชิญจากกระทรวงการต่างประเทศเดินทางมาเยือนไทยเพื่อกล่าวปาฐกถานำในสัมมนาครั้งนี้เป็นผลสืบเนื่องจากการประชุมประจำปี ครั้งที่ 6 ระหว่างนายกรัฐมนตรีและนายกรัฐมนตรีมาเลเซียซึ่งทั้งสองฝ่ายเห็นชอบส่งเสริมการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านแนวทางสายกลางระหว่างไทยและมาเลเซีย

หวังแก้ปัญหาขาดความอดกลั้นและเผยแพร่แนวคิดสุดโต่ง

การสัมมนาเรื่อง “แนวทางสายกลางในสังคมพหุวัฒนธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ (จชต.)” จัดขึ้นในช่วงเวลาที่เหมาะสม โดยเป็นโอกาสอันดีในการหารือเกี่ยวกับแนวทางสายกลาง และความสัมพันธ์ระหว่างแนวทางสายกลางกับวะสะฏียะห์ของศาสนาอิสลาม และการที่แนวทางสายกลางจะสามารถมีบทบาทในการแก้ไขปัญหาการขาดความอดทนอดกลั้น และการเผยแพร่แนวคิดสุดโต่งระหว่างประเทศและเชื้อชาติ ตลอดจนการปรับความสมดุลและแก้ไขความขัดแย้งระหว่างศาสนา

ประวัติศาสตร์ของอารยธรรมมนุษยชาติได้พิสูจน์แล้วว่าการขาดความอดทนอดกลั้นและการดำเนินตามแนวทางสุดโต่งนำมาซึ่งความแตกแยกระหว่างชุมชนหรือสงครามกลางเมืองและการแก่งแย่งชิงดีทางอำนาจย่อมนำมาซึ่งการล่มสลายของสังคมนั้น

เป็นกระบวนการเพื่อแก้ไขความขัดแย้ง

โดยที่สังคมภายในประเทศและประชาคมระหว่างประเทศประสบความท้าทายจากความสับสนทางแนวคิดและการเผยแพร่ของแนวคิดสุดโต่ง โดยปราศจากสติปัญญา จึงเป็นเรื่องที่สมเหตุสมผลที่ประชาคมระหว่างประเทศจะกลับมาแสวงหาจุดสมดุลทางความคิด

ปาฐกถานี้จะกล่าวถึงความสำคัญของแนวทางสายกลางซึ่งได้รับการรับรองจากอาเซียน แนวความคิดที่ความคล้ายกันระหว่างแนวทางสายกลางกับอัลวะสะฏียะห์ บทบาทของแนวทางสายกลางในการแก้ไขปัญหาการแตกแยกทางสังคมและแนวคิดสุดโต่ง และแนวทางสายกลางในการเป็นกระบวนการเพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง

ข้อริเริ่มของมาเลเซียเพื่อความร่วมมือระหว่างประเทศ

2.ข้อริเริ่มของมาเลเซียเพื่อส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศว่าด้วยแนวทางสายกลาง

ดาโต๊ะ ซรี โมฮัมหมัด นาจิบ บิน ตุน อับดุล ราซัค นายกรัฐมนตรีมาเลเซียได้เสนอความร่วมมือระหว่างประเทศว่าด้วยแนวทางสายกลาง เป็นครั้งแรกในการประชุมสมัชชาสหประชาชาติเมื่อปี 2553เพื่อต่อต้านแนวคิดสุดโต่งในทุกรูปแบบ

นายกรัฐมนตรีมาเลเซียกล่าวไว้ว่า ความแตกแยกระหว่างประเทศไม่ได้เกิดขึ้นจากความแตกแยกระหว่างชาวมุสลิมและผู้ที่ไม่ได้นับถือศาสนาอิสลาม หรือระหว่างประเทศพัฒนาแล้วกับประเทศกำลังพัฒนา หากแต่เกิดจากความแตกแยกระหว่างแนวคิดสายกลางกับแนวคิดสุดโต่ง

ตั้ง GMM เพื่อสันติภาพและสมานฉันท์ระหว่างประเทศ

จากหลักการแนวคิดดังกล่าว นายกรัฐมนตรีมาเลเซียจึงได้มีบัญชาให้จัดตั้งมูลนิธิ Global Movement of Moderates (GMM) ในปี 2555 เพื่อเป็นแนวทางใหม่ทางความสัมพันธ์ระหว่างประเทศและการทูตสาธารณะโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมสันติภาพและสมานฉันท์ระหว่างประเทศ

หลักการของแนวทางสายกลางประกอบด้วย การมีความอดทนอดกลั้น ความเข้าใจการพูดคุย การเคารพซึ่งกันและกัน และการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน โดยให้หลักการเหล่านี้เป็นเครื่องมือและแนวทางในการลดช่องว่างทางความแตกต่างและการแก้ไขความขัดแย้ง

ปกครองด้วยสายกลาง เส้นทางที่ไม่ได้ราบรื่น

นับตั้งแต่มาเลเซียได้รับเอกราชจนถึงปัจจุบัน มาเลเซียได้นำหลักแนวทางสายกลางในการปกครองประเทศ แต่ในทางปฏิบัตินั้น การดำเนินการนี้ไม่ได้ราบรื่น โดยเมื่อเดือนพฤษภาคม 2512 มาเลเซียประสบกับวิกฤติการณ์ความขัดแย้งทางเชื้อชาติและศาสนา ซึ่งส่งผลให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บและเสียชีวิตจำนวนมาก

จึงเร่งสร้างความไว้ใจระหว่างชุมชน เชื้อชาติและศาสนา

รัฐบาลจึงได้ดำเนินการอย่างเร่งด่วนเพื่อกอบกู้สถานการณ์และเสริมสร้างความไว้เนื้อเชื้อใจระหว่างชุมชน ได้แก่ การแก้ไขปัญหาความยากจนและความเหลือมล้ำระหว่างเชื้อชาติและศาสนา การส่งเสริมการศึกษาเพื่อเสริมสร้างความสมานฉันท์ระหว่างเชื้อชาติและศาสนา และการให้ผู้นำชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการเสริมสร้างความสมานฉันท์ทางสังคม โดยคำนึงถึงผลประโยชน์ของประชาชนและประเทศชาติเป็นที่ตั้ง

นโยบายทางสายกลางสะท้อนจากความเป็นพหุสังคม

ปัจจุบัน การดำเนินนโยบายแนวทางสายกลางของมาเลเซียถูกสะท้อนจากการที่มาเลเซียเป็นพหุสังคม ซึ่งประกอบด้วยหลากหลายเชื้อชาติและศาสนา การมีรัฐธรรมนูญซึ่งกำหนดให้ศาสนาอิสลามเป็นศาสนาประจำชาติ แต่อนุญาตให้ประชาชนที่นับถือศาสนาอื่นๆ ได้แก่ ชาวฮินดู คริสต์และพุทธมีสิทธิและเสรีภาพในการนับถือศาสนาในความเชื่อของตน โดยธำรงรักษาไว้ซึ่งความศักดิ์สิทธิ์ของศาสนาอิสลาม

แถลงการณ์ลังกาวี สู่ข้อริเริ่มของอาเซียน

3.การส่งเสริมการอยู่ร่วมกันอย่างสันติของอาเซียนผ่านแถลงการณ์ลังกาวีว่าด้วยความร่วมมือระหว่างประเทศด้านแนวทางสายกลาง  

ในยุคหลังเหตุก่อวินาศกรรมที่นครนิวยอร์กเมื่อเดือนกันยายน 2544 หรือ 9/11 แนวทางสายกลางได้รับการตอบรับโดยประชาคมระหว่างประเทศด้วยดี นายกรัฐมนตรีมาเลเซียได้เสนอแนวทางนี้เป็นครั้งแรกในปี 2553 ในระดับระหว่างประเทศ และต่อมาผู้นำอาเซียนได้ตอบรับข้อริเริ่มนี้ด้วยในการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 18 เมื่อปี 2554 ที่กรุงจาการ์ตา

ต่อมาในปี 2558 อาเซียนเห็นชอบให้แนวทางสายกลางเป็นข้อริเริ่มของอาเซียนผ่านแถลงการณ์ลังกาวีว่าด้วยความร่วมมือระหว่างประเทศด้านแนวทางสายกลาง โดยกำหนดให้แนวทางสายกลางเป็นหลักการของอาเซียนซึ่งให้ความสำคัญกับการพูดคุยโดยเป็นหนึ่งในกลไกเพื่อแก้ไขความขัดแย้ง โดยหลักการนี้สอดคล้องกับหลักการการก่อตั้งอาเซียนตั้งแต่เริ่มแรก

GMM มีหน้าที่ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศ

มูลนิธิ Global Movement of the Moderates มีหน้าที่ในการส่งเสริมแถลงการณ์ลังกาวีว่าด้วยความร่วมมือระหว่างประเทศด้านแนวทางสายกลาง และการส่งเสริมความร่วมมือด้านแนวทางสายกลางกับประเทศหุ้นส่วน องค์การระหว่างประเทศ และผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียในแนวทางนี้ โดยการจัดสัมมนาและสัมมนาเชิงปฏิบัติการเพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์ แนวปฏิบัติที่ดีและข้อมูลด้านแนวทางสายกลาง

ในกรอบอาเซียนนั้น มูลนิธิฯมีการส่งเสริมความร่วมมือด้านแนวทางสายกลางโดยจัดการประชุมโต๊ะกลมกับประเทศสมาชิกาอาเซียน โดยการประชุมครั้งแรกจัดขึ้นที่สิงคโปร์ การประชุมครั้งที่สองจัดขึ้นที่ลาวในช่วงกลางปี 2559 และมูลนิธิฯมีความประสงค์จัดการประชุมที่ประเทศไทยในอนาคต

แนวทางสายกลางเป็นกลไกสนับสนุนการสร้างชาติและแก้ไขความขัดแย้ง

ทั้งนี้ จากผลการประชุมสองครั้งที่ผ่านมาพบว่า แต่ละประเทศมีรูปแบบหรือประสบการณ์ที่มีคุณค่าที่เป็นคุณลักษณะเฉพาะของประเทศนั้นๆ ด้านแนวทางสายกลางและการบริหารจัดการสังคมพหุวัฒนธรรม

ตัวอย่างของการประชุมระหว่างประเทศข้างต้นสะท้อนให้เห็นว่า แนวทางสายกลางสามารถเป็นกลไกเพื่อสนับสนุนการสร้างชาติและการแก้ไขความขัดแย้ง และโดยที่อาเซียนมีความหลากหลายทางเชื้อชาติและศาสนา แนวทางสายกลางจึงเป็นกลไกที่เป็นประโยชน์ และเป็นจุดเริ่มต้นของการส่งเสริมการพูดคุยและความร่วมมือด้านการแลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่ดีเพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติระหว่างประเทศต่อไป

แนวทางสายกลางและวะสะฏียะห์

4.แนวทางสายกลางและวะสะฏียะห์: หลักการของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

นิยามของแนวทางสายกลางและแนวทางสายกลางตามหลักศาสนาอิสลามหรืออัลวะสะฏียะห์คืออะไร?

การส่งเสริมแนวทางสายกลางนั้นไม่ได้หมายถึงการลดคุณค่าหรือความสำคัญของศาสนาและแนวทางปฏิบัติทางศาสนา หากแต่เป็นการแสวงหาจุดยืนร่วมกันของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ซึ่งเป็นความพยายามของอารยธรรมมนุษย์มาตั้งแต่อดีตกาล

หลักการของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

แนวทางสายกลางตั้งอยู่บนพื้นฐานของการเคารพซึ่งกันและกัน และการหาความสมดุลระหว่างความแตกต่างระหว่างศาสนาและการมีส่วนร่วมของมวลมนุษยชาติ แม้เราจะเป็นชาวมุสลิม ฮินดู คริสต์และผู้นับถือศาสนาอื่นๆ แต่เราต่างเป็นเพื่อนร่วมมนุษยชาติ

คติพจน์สะท้อนแก่นแท้ของศาสนาอิสลาม

กาหลิบ(คอลิฟะห์)คนที่ 4 ของศาสนาอิสลาม (ผู้นำฝ่ายปกครองและศาสนาอิสลาม) กล่าวไว้ว่า ชุมชนมุสลิมเป็นพี่น้องร่วมศรัทธาในศาสนาอิสลาม ขณะที่ผู้ที่ไม่ได้นับถือศาสนาอิสลามเป็นพี่น้องร่วมมวลมนุษยชาติ

คติพจน์ทางปัญญานี้จึงควรได้รับการขยายผลและเป็นตัวอย่างเมื่อพิจารณาถึงสถานการณ์ความตึงเครียดทางศาสนาอิสลามในปัจจุบันเนื่องจากสะท้อนถึงแก่นที่แท้จริงของศาสนาอิสลาม

ปกป้องผู้อ่อนแอและชนกลุ่มน้อย ตระหนักถึงสิทธิ์ผู้ไม่นับถืออิสลาม

ขณะเดียวกัน แนวทางสายกลางควรให้ความสำคัญกับการปกป้องดูแลผู้ที่อ่อนแอและชนกลุ่มน้อย เพื่อมิให้กลุ่มบุคคลเหล่านี้ถูกล่วงละเมิดสิทธิ์ แถลงการณ์มาราเคชปี 2559 ว่าด้วยการดูแลชนกลุ่มน้อยในประเทศที่มีชาวมุสลิมเป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศเป็นการเรียกร้องให้มีการปกป้องดูแลชนกลุ่มน้อยดังกล่าวจากเหตุการณ์ความรุนแรงโดยกลุ่มรัฐอิสลาม (ISIS) และเป็นที่ควรแก่การกล่าวถึงในที่นี้ว่า ตั้งแต่ประวัติศาสตร์อารยธรรมมุสลิมได้ตระหนักถึงสิทธิ์ของผู้ที่ไม่ได้นับถือศาสนาอิสลาม

องค์ประกอบและนิยามของวะสะฏียะห์

องค์ประกอบของวะสะฏียะห์ หรือประเทศแนวทางสายกลางจะมีความสำคัญยิ่งขึ้นในโลกปัจจุบัน เนื่องจากมีความเกี่ยวพันธ์กับหลักการการดำเนินการทางการทูต และการปฏิสัมพันธ์ระหว่างอารยธรรมและชุมชน โดยคงไว้ซึ่งความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันและศรัทธาในศาสนาอิสลาม

นิยามของวะสะฏียะห์คือ การเป็นหลักปรัชญาของศาสนาอิสลามออย่างครอบคลุมและเป็นวิถีชีวิต ซึ่งเป็นผลหล่อหลอมมาจากการศึกษา การกระทำ ความเชื่อและศรัทธา การปฏิสัมพันธ์ทางสังคมและวัฒนธรรม บุคลิกและกริยามารยาท ความจริงและความเข้มแข็ง โดยเป็นแบบอย่างของการปฏิบัติในสิ่งที่ดี และละเว้นการปฏิบัติในสิ่งที่ผิดในการดำเนินชีวิตและทางการเมือง ศาสนาและข้อเท็จจริงทางอารยธรรมและรัฐ

ความหมายตามหลักคำสอนพระพุทธเจ้า

ในศาสนาพุทธนั้น แนวทางสายกลางตามหลักคำสอนของพระพุทธเจ้าคือ การดำเนินทางสายกลางระหว่างความโลภสุดโต่งกับความอ่อนน้อมถ่อมตน ทั้งนี้ แนวทางสายกลางไม่ได้หมายถึงการแสวงหาจุดศูนย์กลางระหว่างความดีและความชั่ว หากแต่เป็นแนวทางสติปัญญา และเป็นรูปแบบหนึ่งเพื่อนำไปสู่ความสมดุล

ผู้นำศาสนาจึงมีบทบาทสำคัญในการสร้างความเข้าใจ

เมื่อพิจารณาถึงคำนิยามของแนวทางสายกลางข้างต้น และการเผยแพร่ของแนวคิดสุดโต่งในปัจจุบัน ซึ่งถูกบิดเบือนว่ามีบ่อเกิดจากประเด็นทางด้านสังคม การเมืองและเศรษฐกิจ ผู้นำทางศาสนาจึงมีบทบาทสำคัญในการทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยความขัดแย้ง แสวงหาจุดร่วมและสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับหลักการแนวทางสายกลาง บนพื้นฐานของความรู้ที่ถูกต้องและวินิจฉัยตรวจสอบได้

บทบาทของประเทศไทยในชายแดนใต้

5.บทบาทของประเทศไทยในการเสริมสร้างการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ: แนวทางสายกลางในสังคมพหุวัฒนธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้

ผมเชื่อมั่นว่าด้วยเจตนารมณ์อันดีของประเทศไทยในการจัดการสัมมนาพูดคุย และการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ความรู้เกี่ยวกับแนวทางสายกลาง และการเชิญผมจากมูลนิธิ GMM มากล่าวปาฐกถาในการสัมมนา รวมถึงการจัดสัมมนาครั้งนี้เป็นนิมิตรหมายที่ดีต่อกระบวนการเสริมสร้างสันติภาพและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติในสังคมพหุวัฒนธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้

นายบิลาฮารี เคาซิกัน เอกอัครราชทูตประจำกระทรวงการต่างประเทศสิงคโปร์กล่าวไว้ว่า โดยที่ไม่มีประเทศใดซึ่งมีประชากรประกอบด้วยเชื้อชาติใดเชื้อชาติหนึ่งเพียงเชื้อชาติเดียว ความขัดแย้งทางค่านิยมย่อมปะทุขึ้นเป็นระยะๆ  ดังนั้น รัฐควรมีบทบาทในการทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยความขัดแย้งดังกล่าว

ทั้งรัฐและประชาชน มีสิทธิ์แสดงออกและมีหน้าที่รับฟัง

ในกรณีของการส่งเสริมแนวทางสายกลางในสังคมพหุวัฒนธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ประชาชนและรัฐบาลควรมีบทบาทสองด้าน ได้แก่ (๑) สิทธิ์ในการแสดงออกความคิดเห็น และ (๒) หน้าที่ในการรับฟังการแสดงออกทางความคิดเห็น

3 หลักการส่งเสริมแนวทางสายกลาง

หลักการของการส่งเสริมแนวทางสายกลาง ได้แก่

(๑) ความจำเป็นในการแก้ไขปัญหาความยากจนหรือความเหลื่อมล้ำทางสังคม เนื่องจากความยากจนบั่นทอนความหวัง ชุมชนที่ประสบความยากจนจะนำไปสู่แนวคิดสุดโต่งหรือความรุนแรง

(๒) การกำหนดให้การศึกษาและการพูดคุยเป็นกลไกในการส่งเสริมพหุสังคมวัฒนธรรม

(๓) ผู้ปกครองหรือผู้นำประเทศควรคำนึงถึงผลประโยชน์ของประเทศชาติและประชาชนเป็นหลักเพื่อนำไปสู่กระบวนการพูดคุยและการเจรจา

แนวคิดสุดโต่งไม่ได้มาจากบริบทศาสนาอย่างเดียว

อย่างไรก็ดี เราควรพึงตระหนักว่า แนวโน้มของแนวคิดสุดโต่ง หรือ การเกิดความตึงเครียดทางสถานการณ์ไม่ได้มีแหล่งที่มาจากบริบทของศาสนาเพียงอย่างเดียว หากแต่สามารถเกิดขึ้นได้ในรูปแบบต่าง จากปัจจัยทางด้านสังคม และเศรษฐกิจและด้านการเมือง

ทางสายกลางที่ป้องกันแนวคิดสุดโต่งและความรุนแรง

ในบริบทของจังหวัดชายแดนภาคใต้นั้น การดำเนินตามแนวทางสายกลางเพื่อป้องกันแนวคิดสุดโต่งและความรุนแรงควรประกอบด้วยความมุ่งมั่นในการดำเนินตามค่านิยมของหลักประชาธิปไตย ธรรมภิบาล หลักกฎหมาย การเคารพสิทธิมนุษยชนและหลักการพื้นฐานทางเสรีภาพ การกระจายความเจริญทางเศรษฐกิจอย่างเท่าเทียมและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนของสังคม การมีความอดทน อดกลั้น และการเคารพซึ่งกันและกัน รวมถึงการยึดมั่นในความยุติธรรมทางสังคม

แม้ท้าทาย แต่การศึกษา พูดคุยต่อเนื่องและให้โอกาสประชาชนจะช่วยได้

หลักการเหล่านี้เป็นประเด็นท้าทายทางด้านการเจรจาหาข้อตกลงในนิยามความหมายของแนวทางสายกลาง ที่จะเป็นที่ยอมรับร่วมกันระหว่างทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง และด้านกระบวนการเสริมสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างชุมชน

ทั้งนี้ จากประสบการณ์ของประเทศหรือชุมชนในอาเซียน เป็นที่ยอมรับกันว่าการศึกษา การดำเนินการพูดคุยอย่างต่อเนื่อง และการมีนโยบายเพื่อสร้างโอกาสและการพัฒนาให้แก่ประชาชน ภายใต้บริบทและกฎหมายของประเทศจะเป็นแนวทางในการเสริมสร้างค่านิยมของแนวทางสายกลาง และการหล่อหลอมสังคมพหุวัฒนธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้

ความสำเร็จขึ้นอยู่กับความร่วมมือของทุกประเทศในอาเซียน

ความสำเร็จในการดำเนินตามแนวสายกลางเป็นเรื่องสำคัญและจำเป็นต่อเสถียรภาพและความมั่นคงของภูมิภาค แม้ประเทศในอาเซียนให้การรับรองแนวทางสายกลางตามข้อริเริ่มของมาเลเซีย แต่ความสำเร็จในการดำเนินตามแนวทางนี้ขึ้นอยู่กับความร่วมมือร่วมใจของทุกประเทศในอาเซียน โดยประเทศใดประเทศหนึ่งไม่สามารถขับเคลื่อนแนวทางนี้เพียงลำพัง ไม่ว่าจะเป็นมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซียหรือประเทศไทยก็ตาม

ชี้ประเทศไทยเป็นต้นแบบที่ดี

บทบาทของประเทศไทยในแนวทางสายกลางเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่เหมาะสมและสำคัญ ในฐานะที่ประเทศไทยมีที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ระหว่างประเทศมาเลเซียซึ่งมีชาวมุสลิมเป็นประชากรส่วนใหญ่ กับประเทศลาว กัมพูชาและเมียนมาร์ซึ่งมีชาวพุทธเป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ

ประเทศไทยเป็นต้นแบบที่ดีของประเทศซึ่งเสริมสร้างการอยู่ร่วมกันอย่างสันติโดยเฉพาะในบริบทของความสัมพันธ์ระหว่างชาวพุทธกับชาวมุสลิม

หัวใจหลักคือวัฒนธรรมแห่งการยอมรับ

หัวใจของแนวทางสายกลางคือการเสริมสร้างวัฒนธรรมแห่งการยอมรับ การมีความอดทดอดกลั้น ความเชื่อมั่นศรัทธา และการยอมรับและตระหนักรับรู้ในความแตกต่างด้วยความเที่ยงธรรมและสติปัญญา

แนวคิดสุดโต่งกระทำโดยชนกลุ่มน้อย ความกลัวเกิดจากสื่อ

6.บทส่งท้าย

แม้ศาสนาถูกใช้เป็นเครื่องมือในการก่อเหตุการณ์รุนแรงและการเผยแพร่แนวคิดสุดโต่ง แต่การกระทำดังกล่าวเป็นการก่อเหตุโดยชนกลุ่นน้อย ซึ่งได้รับการขยายผลจากผู้ที่ขาดความรู้ในสถานการณ์อย่างแท้จริง

ในส่วนของกระแสความหวาดกลัวต่อศาสนาอิสลามนั้นเป็นผลมาจากการเผยแพร่ข่าวของสื่อมวลชน ซึ่งมุ่งเน้นการเสนอข่าวของชนกลุ่มน้อยแนวคิดสุดโต่งของชาวมุสลิมมากกว่าการนำเสนอข่าวของชาวมุสลิมชนกลุ่มใหญ่โดยรวม

ผู้มีแนวคิดสุดโต่งปรากฏอยู่ในทุกกลุ่มศาสนา

ผู้ที่มีแนวคิดสุดโต่งปรากฏอยู่ในทุกกลุ่มศาสนารวมถึงศาสนาพุทธและคริสต์ การแก้ไขปัญหาด้านแนวคิดสุดโต่งและการต่อต้านความรุนแรงจากแนวคิดสุดโต่งควรเป็นประเด็นระหว่างประเทศที่ควรได้รับการดำเนินการอย่างต่อเนื่อง โดยสร้างความตระหนักรับรู้ในกลุ่มเยาวชน และการใช้แนวทางสันติเพื่อเป็นพลังต่อต้านแนวคิดสุดโต่ง ได้แก่ การศึกษา การทูตและการอาศัยแรงกดดันทางการเมืองเพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว

แก้ไขด้วยความรู้และสติปัญญานำไปสู่วัฒนธรรมแนวทางสายกลาง

ปัญหาแนวคิดสุดโต่งควรได้รับการแก้ไขด้วยความรู้และสติปัญญาเพื่อนำไปสู่วัฒนธรรมแนวทางสายกลาง ซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานของความอดทนอดกลั้น การศึกษาและความสมเหตุสมผลเพื่ออนาคตของลูกหลานต่อไป

รวมถึงการยึดหลักฉันทามติของอาเซียนว่าด้วยแนวทางสายกลาง ได้แก่ การเป็นแนวทางที่ครอบคลุมรอบด้านเพื่อลดช่องว่างทางความแตกต่างและการแก้ไขความขัดแย้งด้วยสันติวิธี การส่งเสริมการพัฒนาอย่างยั่งยืนและความเท่าเทียมและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนของสังคม และการส่งเสริมความสมานฉันท์ทางสังคม และความเข้าใจซึ่งกันและกันทั้งภายในประเทศและในภูมิภาค

ชุมชนสายกลางต้องเป็นตัวเชื่อมต่อและลดช่องว่าง

ทุกชุมชนย่อมมีความแตกต่างและความแตกแยกทางความคิดเห็นซึ่งเป็นปรากฏการณ์ตามข้อเท็จจริงทางสังคม อย่างไรก็ดี ชุมชนแนวทางสายกลางมีหน้าที่ในการเชื่อมต่อและแสวงหาแนวทาง เพื่อลดช่องว่างทางความแตกต่างทางความคิดเพื่อมิให้เกิดการบ่มเพาะแนวคิดรุนแรง และบั่นทอนความอดทนอดกลั้นทางสังคม