ดร.แมน ปุโรทกานนท์ : ช.ช.ต.พร้อมโชว์ ‘นวัตกรรมท้องถิ่นสร้างสันติสุขชายแดนใต้’พรุ่งนี้

สัมภาษณ์พิเศษ ดร.แมน ปุโรทกานนท์ : ช.ช.ต.พร้อมโชว์นวัตกรรมการพัฒนาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม ในเวทีนำเสนอบทเรียนการสร้างสันติสุขชายแดนใต้ พรุ่งนี้ เชิญ ศ.จรัส สุวรรณมาลา นักวิชาการจุฬาฯ มานำเสนอ 500 นวัตกรรมท้องถิ่นทั่วไทย พร้อมขยายโครงการสู่อีก 26 อบต. สร้างการเชื่อมโยง ทำงานเป็นเครือข่าย ชี้ อปท.คือผู้บริหารกิจการสาธารณะ ไม่ใช่ปกครองตนเอง

อะไรคือบทเรียนสำคัญของ ช.ช.ต. หรือโครงการสนับสนุนชุมชนท้องถิ่นเพื่อฟื้นฟูชายแดนใต้ ของสถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา (Local Development Institute: LDI) โดยการสนับสนุนของธนาคารโลก (World Bank) ในพื้นที่ชุมชน 6 ตำบลใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ทำมาตั้งแต่ปี 2552

ซึ่งระหว่างในวันที่ 27 – 29 เมษายน 2560 จะมีเวทีใหญ่เพื่อนำเสนอในเรื่องนี้ ณ โรงแรมหรรษาเจบี อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ในชื่อ “โครงการการนำเสนอบทเรียนการสร้างสันติสุข 3 จังหวัดชายแดนใต้ ภายใต้กรอบการพัฒนาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม : กระบวนทัศน์หลักประชารัฐ ประเทศมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน”

ทั้ง 6 ตำบล ได้แก่ ต.เกาะสะท้อน, ต.โคกเคียน จ.นราธิวาส ต.อาซ่อง, ต.ห้วยกระทิง จ.ยะลา ต.ปะเสยาวอ ต.พ่อมิ่ง จ.ปัตตานี

ดร.แมน ปุโรทกานนท์ ที่ปรึกษาโครงการ ช.ช.ต.

ดร.แมน ปุโรทกานนท์ ที่ปรึกษาโครงการสนับสนุนชุมชนท้องถิ่นเพื่อฟื้นฟูชายแดนใต้ (ช.ช.ต.) กล่าวถึงบทเรียนสำคัญจากโครงการ ช.ช.ต.ว่า คือการฟื้นฟูความไว้ใจให้เกิดขึ้นในพื้นที่ โดยผ่านกระบวนการทำแผนพัฒนาแบบมีส่วนร่วมในงานพัฒนาชุมชนท้องถิ่น ซึ่งถือเป็นหนึ่งในนวัตกรรมการพัฒนาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วมที่น่าสนใจ

ดร.แมน อธิบายว่า โครงการ ช.ช.ต.เริ่มต้นเข้าไปเสริมสร้างกระบวนการในการสร้างการมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) คือ องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.)ในพื้นที่เป้าหมาย 6 ตำบลเมื่อ 2 ปีที่ผ่านมาด้วยแนวความคิดที่ว่า อปท.เป็นหน่วยงานที่รับเรื่องกระจายอำนาจจากส่วนกลางสู่ท้องถิ่น

เผยบทเรียนจากการหนุนงานพัฒนาแบบมีส่วนร่วม

“คำอธิบายแรกๆคือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นการกระจายอำนาจที่ปกครองตนเอง แต่จากการสำรวจของโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ หรือ UNDP กลับพบว่า 90% ของ อบต.ให้ความสนใจในการทำหน้าที่บริหารกิจการสาธารณะมากกว่าการปกครองตนเอง”

ดร.แมน กล่าวว่า เมื่อโครงการ ช.ช.ต.เข้าไปสนับสนุนการทำแผนพัฒนาแบบมีส่วนร่วมเพื่อให้ อบต.เปิดโอกาสให้กลุ่มต่างๆในท้องถิ่นเข้าร่วมกำหนดสิ่งที่ท้องถิ่นต้องการ และนำแนวคิด CDD (Community Driven Development) ไปลองปฏิบัติในระดับตำบลใน 6 ตำบล ก็ทำให้เกิดการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง

“แต่เราก็เป็นห่วงว่าถ้าแผนนั้นอยู่ในกระดาษอย่างเดียว ก็จะไม่แก้ปัญหาได้จริง ช.ช.ต.จึงจัดตั้งคณะทำงานระดับตำบลขึ้นมาเพื่อให้มีความพยายามแก้ปัญหาตามความต้องการ เช่น ฟื้นฟูคลองในตําบลปะเสยะวอ อ.สายบุรี จ.ปัตตานี การจัดการน้ำอย่างมีส่วนร่วมและยั่งยืนในตำบลห้วยกระทิง อ.กรงปินัง จ.ยะลา การจัดการน้ำเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำนาในพื้นที่ตำบลเกาะสะท้อน อ.ตากใบ จ.นราธิวาส เป็นต้น”

พร้อมขยายผลโครงการ ช.ช.ต.สู่ 26 อบต.ข้างเคียง

ดร.แมน กล่าวว่า บางตำบลทำโครงการไปแล้ว 2 รอบ จึงอยากนำผลของโครงการเหล่านี้นำเสนอต่อ อบต.อื่นๆด้วยเพื่อขยายผล เพื่อให้มั่นใจว่ากระบวนการนี้สามารถแก้ปัญหาหลักในพื้นที่ได้ โดย ช.ช.ต.ต้องการจะขยายโครงการให้ครบ 26 อบต.ข้างเคียงของ 6 อบต.เดิมอยู่แล้ว

“หลักการคือต้องไม่เป็นการเพิ่มภาระให้ อบต.เพียงแต่จะทำให้คนที่เป็นเจ้าของปัญหาจริงๆเข้ามาร่วมด้วย และเราคิดว่ามันมีผลพอสมควร”

ตัวอย่างความสำเร็จที่เกาะสะท้อน อ.ตากใบ

ดร.แมน ยกตัวอย่างการแก้ปัญหาเรื่องน้ำในการทำนาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นที่ ต.เกาะสะท้อนว่า เริ่มแรกหน่วยงานชลประทานกับชาวบ้านก็ไม่ค่อยเข้ากันเพราะระบบชลประทานที่นั่นมีปัญหา แต่เมื่อ ช.ช.ต.เข้าไปทำโครงการเพื่อแก้ปัญหาได้ ตอนนี้หน่วยงานชลประทานกับชาวบ้านทำงานร่วมกันมากขึ้น ไว้ใจกันมากขึ้น มีหน่วยงานเข้ามาสนับสนุนชาวบ้านมากขึ้น

“บทเรียนคือ นอกจากจะแก้ปัญหาในพื้นที่ได้มากขึ้นแล้ว ยังช่วยในเรื่องการสร้างปฏิสัมพันธ์ของชาวบ้านกับหน่วยงานทั้งในพื้นที่ตำบลและอำเภอดีขึ้น เราจึงอยากนำเรื่องนี้มาขยายผล”

สร้างการเชื่อมโยง ทำงานเป็นเครือข่าย

ดร.แมน อธิบายต่อไปว่า ส่วนวิธีการในการขยายผลนั้น จะให้ทั้ง 26 อบต.ข้างเคียงคัดเลือกกันเองก่อน โดยจะมีเจ้าหน้าที่ผู้ประสานงานของ ช.ช.ต.ลงไปช่วย ซึ่งการขยายผลก็เหมือนการไปหากัลยาณมิตร เช่น รอบๆตำบลเกาะสะท้อนก็จะมีตำบลพร่อน ตำบลโฆษิต ที่อาจจะมาช่วยกันทำการผลิตข้าวเป็นของอำเภอตากใบ โดยอาจจะเลือกข้าวพันธุ์ซือรีบูกันตังมาทำนาเพื่อการค้า จากเดิมหนึ่งตำบลมีพื้นที่ปลูกข้าวแค่ 1,000 ไร่ เมื่อเพิ่มอีก 2 ตำบลก็เป็น 2–3 หมื่นไร่ แล้วก็ลองจัดกระบวนการทางการตลาดขึ้นมา

“วิธีการนี้จะทำให้ อบต.เดิมได้ทำงานร่วมกับ อบต.ใหม่ด้วย ซึ่งขึ้นอยู่กับรูปของการพัฒนา เช่น อบต.อาซ่อง อ.รามัน จ.ยะลา ที่ทำเรื่องท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์วัฒนธรรมก็อยากจะขยายพื้นที่เพิ่มเพราะคนคิดว่าอาซ่องเป็นพื้นที่อันตราย แต่มีจุดที่น่าสนใจทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่นค่อนข้างเยอะ ดังนั้น อบต.อาซ่องก็ต้องเชื่อมกับ อบต.อื่นๆ ในการส่งเสริมเส้นทางการท่องเที่ยวในพื้นที่อำเภอรามัน”

ดร.แมน กล่าวว่า งานของ ช.ช.ต.ในระดับตำบลคือความพยายามดึงให้สร้างการมีส่วนร่วมและมีการทำแผนพัฒนา แต่ถ้ามากกว่าระดับตำบลก็คือทำให้มีการเชื่อมโยงกันเพื่อที่จะอาศัยซึ่งกันและกัน ทำงานเป็นเครือข่ายกัน มีการฝึกอบรมทำแผนในเบื้องต้น ถ้าหากมีปัญหายุ่งยากอะไรทางทีมงาน ช.ช.ต.ก็จะลงไปช่วยแก้ปัญหา

นักวิชาการดังนำเสนอ 500 นวัตกรรมท้องถิ่น

ดร.แมน อธิบายถึงกรณีผลการสำรวจของ UNDP ดังกล่าวด้วยว่า เมื่อก่อนความคิดในเรื่องการปกครองท้องถิ่นมีอยู่เรื่องเดียวคือ Self-Government หรือการปกครองตัวเองแต่ติดปัญหาทั้งเรื่องแผนการพัฒนา ข้อกฎหมายและงบประมาณของประเทศ ดังนั้นในแนวปฏิบัติจริงจะเป็นอย่างไร

“เมื่อเป็นเช่นนั้น ศ.ดร.จรัส สุวรรณมาลา จากคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยจึงได้ไปศึกษาเรื่องการปกครองท้องถิ่นต่างๆทั่วประเทศ 500 กรณี พบว่าสามารถแก้ปัญหาได้ด้วยวิธีการใหม่ภายใต้กรอบกระจายอำนาจ เรียกว่าเป็นนวัตกรรมท้องถิ่น ไม่ว่าจะเป็นการแก้ปัญหาชายฝั่ง ปัญหาขยะ ปัญหาผู้สูงอายุ เป็นต้น ซึ่ง ศ.ดร.จรัสจะมานำเสนอในงานนี้ด้วย”

อปท.คือผู้บริหารกิจการสาธารณะ ไม่ใช่ผู้ปกครองตนเอง

แต่ ดร.แมนก็ย้ำว่า ต้องเข้าใจว่าทั้ง 500 กรณีที่สามารถแก้ปัญหาได้นั้น เป็นการกระจายอำนาจที่อยู่บนฐานของการบริหารกิจการสาธารณะในท้องถิ่นให้มีประสิทธิภาพ ดังนั้น อปท.เป็นผู้บริหารกิจการสาธารณะ ไม่ใช่ผู้ปกครอง เพราะจะติดปัญหาหลายเรื่อง ยิ่งในจังหวัดชายแดนภาคใต้ก็จะยิ่งติดปัญหาทั้งเรื่องอุดมการณ์ทางการเมือง ความมั่นคง ปัญหาในเชิงประวัติศาสตร์

“การอธิบายความหมายของการปกครองส่วนท้องถิ่นในรูปนี้จะทำให้หลายส่วนสบายใจ รัฐส่วนกลางก็ไม่รู้สึกว่าเป็นภัยคุกคาม และ ช.ช.ต.ก็กำลังเดินการในโทนนี้อยู่”

ทิศทาง ช.ช.ต.สู่ประสิทธิภาพงานบริหารกิจการสาธารณะ

ดร.แมน กล่าวด้วยว่า เมื่อ 2 ปีที่แล้ว ในการอธิบายเรื่องนี้ติดอยู่ตรงคำว่านักปกครองกับผู้บริหารกิจการสาธารณะ ช.ช.ต.จึงอาศัยงานสำรวจของ UNDP มาอธิบายและค่อยๆทำโครงการกระทั่งผลสะท้อนก็ค่อยๆออกมาในทางการบริหารกิจกรรมสาธารณะ

“ตอนเริ่มต้นโครงการ ช.ช.ต.ก็พยายามที่จะให้เป็นเรื่องการปกครองตนเองแต่ก็มีปัญหา เพราะขับเคลื่อนไปได้ยากและอธิบายได้ไม่คล่องปากเหมือนคำว่าการบริหารกิจการสาธารณะ”

ดร.แมน กล่าวทิ้งท้ายว่า ดังนั้น กระบวนการ CDD เป็นการสร้างการนวัตกรรมท้องถิ่น เป็นการค้นพบแนวทางการปัญหาท้องถิ่นแบบใหม่ ซึ่งมันก็เอื้อกับการพัฒนาพื้นที่ที่จะต้องไม่เป็น Top Down (จากบนลงสู่ล่าง) โดยจะต้องมีปัจจัยในท้องถิ่นคือ 1.จะต้องมีการองค์กรในท้องถิ่นที่หลากหลาย 2.ทำงานแบบปรึกษาหารือระหว่างกัน ไม่ใช่ผู้นำเดียวแล้วสั่งการ นี่คือข้อค้นพบของ ศ.ดร.จรัส สุวรรณมาลา

 

กำหนดการ

โครงการการนำเสนอบทเรียนการสร้างสันติสุข 3 จังหวัดชายแดนใต้ ภายใต้กรอบการพัฒนาท้องถิ่น

แบบมีส่วนร่วม : กระบวนทัศน์หลักประชารัฐ ประเทศมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน

 .....................................

วันที่ 27 เมษายน  2560

09.00-14.00 น.         ลงทะเบียน/รับเอกสาร

13.00-14.00 น.         บรรยาย เรื่อง ความร่วมมือของภาคส่วนในท้องถิ่นในการจัดการ

                              น้ำอย่างยั่งยืนเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต : รูปธรรมประชารัฐใน

                              จังหวัดชายแดนใต้

                              โดย  นายจำเริญ ยุติธรรมสกุล

                                      สถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ

14.00-16.00 น.         ชมวิดิทัศน์"กระบวนการพัฒนาท้องถิ่นบนฐานการมีส่วนร่วมของ

                              ประชาชน"

                              ซักซ้อมการดำเนินการตามโครงการการนำเสนอบทเรียนการสร้าง

                              สันติสุข 3 จังหวัดชายแดนใต้ ภายใต้กรอบการพัฒนาท้องถิ่นแบบ

                              มีส่วนร่วม : กระบวนทัศน์หลักประชารัฐ ประเทศมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน

                              โดย   1.สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา (Local Development

                                      Institute: LDI)

                                      2.กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

18.00-19.30 น.         รับประทานอาหารเย็น

วันที่ 28 เมษายน 2560

09.00-09.30 น.         พิธีเปิดโครงการและการมอบนโยบายเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น

                              โดย นายจรินทร์ จักกะพาก อธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

09.30-10.30 น.         กระบวนการเสริมสร้างสันติสุข 3 จังหวัดชายแดนใต้ ภายใต้

                              กรอบการพัฒนาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม (Best Practices):

                              - การบริหารจัดการน้ำสู่การคลี่คลายความขัดแย้งและพัฒนาเศรษฐกิจ

                                      ท้องถิ่น  กรณีเกาะสะท้อน  จ.นราธิวาส

                                      - การจัดการน้ำเพื่อความพอเพียงและการพึ่งตนเอง

                                      กรณีห้วยกระทิง  จ.ยะลา

                                      ตั้งข้อสังเกตและสังเคราะห์โดย

                                      นายธนา ยันตรโกวิท กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

                                      ดร.กฤษดา บุญชัย สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา

10.30-12.00 น.         - การท่องเที่ยวเพื่อเศรษฐกิจชุมชน กรณีอาซ่อง จ.ยะลา

                              - การจัดการฐานทรัพยากรเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่น

                              กรณีปะเสยาวอ  จ.ปัตตานี

                                      ตั้งข้อสังเกตและสังเคราะห์ โดย

                              ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ปิยะ กิจถาวร

                              อ.วีรบูรณ์ วิสารทสกุล วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์

                              มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

12.00-13.00 น.         รับประทานอาหารกลางวัน

13.00-14.30 น.         บรรยาย เรื่อง นวัตกรรมการบริการสาธารณะของท้องถิ่น

                              บนฐานการมีส่วนร่วมของประชาชน

                              โดย ศาสตราจารย์ จรัส สุวรรณมาลา                  

                              คณะรัฐศาสตร์  จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย

14.30-15.30 น.         บรรยายเรื่อง การเชื่อมร้อยภาคส่วนต่างๆ เพื่อร่วมกันยกระดับ

                              การเป็นผู้ประกอบการของผลิตภัณฑ์ในท้องถิ่น: เพื่อสร้าง

                              รูปธรรมประชารัฐ

                              โดย คุณ....................................................

                                      บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน)

17.30-19.00 น.         รับประทานอาหารเย็น

19.00-21.00 น.         คลินิกให้คำปรึกษา"การพัฒนาท้องถิ่นด้วยกระบวนการ

                              มีส่วนร่วม"

                              โดย ดร.สุริยะ หินเมืองเก่า และคณะ

วันที่ 29 เมษายน 2560

09.00-10.30 น.         บรรยาย เรื่อง กระบวนการพัฒนาแผนพัฒนาท้องถิ่นเพื่อ

                              เสริมสร้างสันติสุข 3 จังหวัดชายแดนใต้ ภายใต้กรอบการพัฒนา

                              ท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม

                              โดย นายธนา ยันตรโกวิท รองอธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

10.30-12.00 น.         บรรยาย เรื่อง กลยุทธ์การพัฒนาท้องถิ่นภายใต้กรอบการจัดทำ

                              แผนพัฒนาท้องถิ่นสี่ปีแบบมีส่วนร่วมของประชาชนในท้องถิ่น

                              โดย ดร.สุริยะ หินเมืองเก่า กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

12.00-13.00 น.         รับประทานอาหารกลางวัน

13.00-16.00 น.         สรุปผลการประชุม

                              รับฟังข้อสังเกต/ข้อเสนอแนะเพื่อนำไปประกอบการพิจารณาขับเคลื่อน

                              ในมิติต่างๆ

                              วิทยากรจาก   1. กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

                                                 2. สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา

                                                 3. ธนาคารโลก

 

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

ช.ช.ต.เตรียมเปิดเวทีใหญ่ เผยนวัตกรรมใหม่งานพัฒนาท้องถิ่น จากสันติภาพชุมชนขยายสู่ท้องถิ่นทั่วไทย

ช.ช.ต.ก้าวไกล กรม สถ.รับแนวทางไปใช้กับท้องถิ่นทั่วไทย

ช.ช.ต.ก้าวไกล กรมส่งเสริมปกครองท้องถิ่นและLDI เปิดเวทีนำเสนอบทเรียนให้อปท.6จังหวัดภาคกลาง

สัมภาษณ์พิเศษ เลขาธิการ LDI “จะหนุนงานสันติภาพเดินคู่กับงานพัฒนาชายแดนใต้ต่อไป”

งานพัฒนาจะสร้างสันติภาพได้อย่างไร(1) รูปธรรมจากชุมชน-วัฒนธรรม-ตาดีกา-ประชาสังคม

งานพัฒนาจะสร้างสันติภาพได้อย่างไร(2) ดูผลสำเร็จใน 5 พื้นที่ขัดแย้ง-กองทุนสันติภาพในไทย

“อิสกันดาร์ ธำรงทรัพย์” เปิดบทเรียนสันติภาพคนในผ่านกองทุนส่งเสริมสันติภาพ PPF

“บาตูฆอ กรงปินัง”ธรรมชาติมหัศจรรย์ สิ่งสวยงามที่อาจหายไป "ช.ช.ต."จะช่วยได้อย่างไร

เปิดใจเยาวชน‘บ้านแยะ’ รามัน ทำไมอยากเป็นนักพัฒนารุ่นใหม่

แนะคนทำงานชุมชนยุค 4.0 “ถ้าไม่ปรับตัวเอง คุณจะถูกปรับออก”

ช.ช.ต.ก้าวไกล กรม สถ.รับแนวทางไปใช้กับท้องถิ่นทั่วไทย

KK Park โคกเคียน ได้โอกาสต่อยอดโครงการ เน้นเพิ่มศักยภาพ“ชาวบ้านนักพัฒนา”

KK Park มีอะไรดีที่โคกเคียน ทำไมคนแห่ไปดูผลงานนักพัฒนาท้องถิ่นรุ่นใหม่ของ ช.ช.ต.

เปิดใจชาวบ้านนักพัฒนาแห่งบ้านทุ่งกง “ได้รู้ว่าความโปร่งใสและมีส่วนร่วมจริงเป็นอย่างไร”

LDI สืบสานภูมิปัญญาเรือหางตัด ผุดศูนย์เรียนรู้ในชุมชนอนุรักษ์สู่คนรุ่นใหม่