เสียงสะท้อนจากท้องถิ่นชายแดนใต้ ‘อรทัย รังเสาร์’อบต.เกาะสะท้อนได้อะไรจากกระบวนการ CDD

เสียงสะท้อนจากท้องถิ่นชายแดนใต้ สัมภาษณ์พิเศษ ‘อรทัย รังเสาร์’อบต.เกาะสะท้อนได้อะไรจากกระบวนการ CDDผ่านโครงการสนับสนุนชุมชนท้องถิ่นเพื่อฟื้นฟูชายแดนภาคใต้ (ช.ช.ต.) ของสถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา(LDI) ทำไมชาวบ้านจึงอยากเข้าร่วมทำแผนพัฒนาแบบมีส่วนร่วมจริง

 

องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) เกาะสะท้อน อ.ตากใบ จ.นราธิวาส เป็นหนึ่งใน 6องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา หรือ LDI (Local Development Institute) เข้าไปดำเนินโครงการสนับสนุนชุมชนท้องถิ่นเพื่อฟื้นฟูชายแดนภาคใต้ (ช.ช.ต.) ภายใต้การสนับสนุนของธนาคารโลก (World Bank)โดยใช้กระบวนการพัฒนาที่ชุมชนเป็นฐานในการขับเคลื่อน (Community Driven Development : CDD)ซึ่งถือว่าประสบความสำเร็จได้ดีทีเดียว

ขณะนี้โครงการ ช.ช.ต.กำลังจะจบลงหลังจากดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2552 แต่ทว่าบทเรียนที่ได้จากโครงการ ทาง LDI เห็นว่ามีประโยชน์มากและควรจะนำไปเผยแพร่ให้กับ อปท.อื่นๆที่สนใจต่อไป โดยเฉพาะในเรื่องการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วมนั้น จึงได้จัดโครงการอบรมกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นเชิงบูรณาการบนฐานของการมีส่วนร่วมของประชาชน ให้แต่ตัวแทน อปท.ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่สนใจ โดยร่วมกับกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น ครั้งล่าสุดระหว่างวันที่ 23 -35 สิงหาคม 2560 ที่ผ่านมา ณ โรงแรมหรรษาเจบี อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา

ถามว่า การดำเนินโครงการ ช.ช.ต.กับ อปท.ที่ผ่านมาเป็นอย่างไร นางสาวอรทัย รังเสาร์ นักวิเคราะห์นโยบายและแผน อบต.เกาะสะท้อน อ.ตากใบ จ.นราธิวาส สามารถอธิบายเรื่องนี้ได้ เนื่องจาก อบต.เกาะสะท้อนเป็นหนึ่งใน 6อปท.เป้าหมายที่ LDI สนับสนุนการทำแผนพัฒนาท้องถิ่นตามกระบวนการ CDD ตั้งแต่ปี 2558 ผ่านโครงการการบริหารจัดการน้ำสู่การคลี่คลายความขัดแย้งและพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่น กรณีเกาะสะท้อน จ.นราธิวาส ดังนี้

“อรทัย รังเสาร์” นักวิเคราะห์นโยบายและแผน อบต.เกาะสะท้อน

นางสาวอรทัย กล่าวว่า LDI เข้ามาเป็นภาคีร่วมกับ อบต.เกาะสะท้อนในการจัดทำแผนพัฒนาแบบมีส่วนร่วม ทำให้การจัดทำแผนพัฒนาง่ายขึ้นเนื่องจาก LDI มีทีมงานพอ แต่เจ้าหน้าที่ของ อบต.ต้องทำภารกิจอื่นด้วยจึงไม่สามารถลงพื้นที่รับฟังชาวบ้านได้ครบ 100%

เธอเล่าว่า การลงพื้นที่ทำแผนพัฒนาแบบมีส่วนร่วมกับทีมงาน LDI สามารถทำได้ครบทั้ง 9 หมู่บ้านโดยลงไปจัดเวทีประชาคม แต่ก็ต้องพูดคุยออกแบบเวทีกันก่อน ซึ่งก็พบว่า ในการทำเวทีรับฟังความเห็นนั้นทีมงาน LDI ได้ใช้เครื่องมือหลายอย่าง เช่น ใช้การติดสติ๊กเกอร์แทนที่จะให้ชาวบ้านยกมือแล้วพูดอย่างที่เคยทำมา จึงทำให้ชาวบ้านได้มีส่วนร่วมกันทุกคนแม้ไม่ได้พูดกันทุกคนก็ตาม ทำให้ชาวบ้านได้สะท้อนถึงปัญหาที่เกิดขึ้นได้ดีกว่า ครอบคลุมถึงปัญหาต่างๆทั้ง 7 ยุทศาสตร์ของ อบต.

“ตอนแรกฉันคิดว่าชาวบ้านจะไม่ให้ความร่วมมือมากนักหรอก แต่พอลงไปทำเวทีจริงๆก็รู้สึกแปลกใจที่ชาวบ้านให้ความร่วมมือกันมาก แม้แต่คนแก่ๆในหมู่บ้านที่ไม่น่าจะมาก็เข้ามาร่วมด้วย เพราะวิธีการของ LDI ต่างจากการจัดเวทีประชาคมที่ผ่านๆมาของ อบต.ที่พูดให้ฟังแล้วให้ชาวบ้านยกมือแล้วก็จบ

เธอย้ำว่า กิจกรรมนี้ ทำให้ชาวบ้านทุกคนได้มีส่วนร่วมจริง แม้แต่คนที่ไม่กล้าพูดก็สามารถออกแรงได้โดยการไปติดสติ๊กเกอร์ ทำให้ชาวบ้านกล้าแสดงออกมากขึ้น และทำให้ได้สะท้อนประเด็นปัญหาต่างๆออกมามากขึ้นด้วย

เธอบอกว่า กระบวนการจำทำแผนพัฒนาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วมภายใต้โครงการ ช.ช.ต.นั้น เริ่มจากการเริ่มจาก LDI เข้ามาทำเวทีประชาคมก่อนในปี 2558 จากนั้นในปี 2559 จึงได้ทำกระบวนการทำแผนพัฒนาแบบมีส่วนร่วมอย่างเต็มที่ มีการออกไปจัดเวทีประชาคมอีกครั้งในทุกหมู่บ้านทั้ง 9 หมู่บ้าน จากนั้นทำเวทีประชาคมระดับตำบลอีก 1 เวที จนได้ทำแผนพัฒนาตำบลในระยะ 4 ปี หรือเรียกว่าแผน 4 ปีนั่นเอง

“การมีโครงการ ช.ช.ต.ทำให้ อบต.ทำงานเหนื่อยน้อยลง เพราะ LDI มีทีมงานเพียงพอ และแผนงานที่ได้มาก็มีความหลากหลายมากขึ้น จากเดิมที่มักจะได้แต่โครงการด้านโครงสร้างพื้นฐาน”

สำหรับโครงการการบริหารจัดการน้ำสู่การคลี่คลายความขัดแย้งและพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่น กรณีเกาะสะท้อน จ.นราธิวาส ภายใต้โครงการ ช.ช.ต.นั้น ได้ปิดโครงการไปแล้วเมื่อกลางเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา และมีการรายงานผลการดำเนินโครงการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและมีส่วนร่วมในโครงการนี้ไปแล้ว ไม่ว่าจะเป็น สำนักชลประทานที่ 17 กรมชลประทาน นายอำเภอตากใบ เป็นต้น

ส่วนการเข้าร่วมอบรมครั้งนี้ก็เพื่อมาเรียนรู้เพิ่มเติม เพราะกระบวนการนี้เป็นเป็นทั้งกระบวนการคิด ค้นหาสาเหตุ ปัญหา พัฒนามาเป็นโครงการ แล้วรวมเป็นแผนงานและงบประมาณ ซึ่งก็ต้องฝึกอบรมก่อน

เธอบอกด้วยว่า ที่ผ่านมาเคยมีเพื่อนๆที่ทำงานใน อปท.อื่นๆ มาถามถึงการทำแผนพัฒนาในแนวทางนี้ด้วย เพราะเกาะสะท้อนเป็นตำบลต้นแบบของการทำแผนพัฒนาแบบมีส่วนร่วมของโครงการ ช.ช.ต.

เธอคาดว่า การทำแผนพัฒนาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วมฉบับต่อไป จะนำกระบวนการเหล่านี้มาประยุกต์ใช้ด้วย แต่อาจจะลดจำนวนเครื่องมือและระยะเวลาลง ซึ่ง LDI เองก็รับปากที่จะมาช่วยโดยเฉพาะทีมงานที่มีความชำนาญ

แต่อย่างไรก็ตาม อรทัยกล่าวทิ้งท้ายว่า โครงการ ช.ช.ต.เองก็ได้สร้างอาสาสมัครนักพัฒนาในชุมชนมาแล้วหลายคนผ่านโครงการทั้งระดับชุมชนและโครงการระดับตำบล ซึ่งคนเหล่านี้สามารถที่จะมาเป็นอาสมัครร่วมทำแผนพัฒนาท้องถิ่นได้ เพราะคนเหล่านี้มีทักษะและประสบการณ์แล้ว

อ่านข้อมูลประกอบ - โครงการ ช.ช.ต.

อนึ่ง ในการดำเนินโครงการ ช.ช.ต.นั้น มีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (สถ.) กระทรวงการคลัง ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงแรงงาน สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเป็นหน่วยงานภาคีเพื่อสนับสนุนฟื้นฟูความไว้เนื้อเชื่อใจในพื้นที่ตำบลเป้าหมายในภาคใต้ตอนล่างของประเทศไทยผ่านแนวทางการมีส่วนร่วมและสร้างศักยภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและองค์กร/เครือข่ายภาคประชาสังคม ตั้งแต่ปี 2552-2560

โครงการ ช.ช.ต.มี 2 แผนงานหลัก คือ 1.แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาท้องถิ่นโดยใช้กระบวนการพัฒนาที่ชุมชนเป็นผู้ขับเคลื่อนหลัก หรือ CDD (Community Driven Development)ดำเนินงานกับชุมชน43 ชุมชนใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ และ6อปท.ใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้2.แผนงานกองทุนเสริมสร้างสันติภาพ (Peace-building Partnership Fund: PPF) เป็นการให้ทุนสนับสนุนองค์กรภาคประชาสังคมในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้

สำหรับแนวทาง CDDที่ดำเนินงานกับ อปท.นั้นต้องมีการจัดทำระบบข้อมูล เพื่อความเข้าใจสภาพการณ์พื้นที่ร่วมกัน ซึ่งจะสะท้อนศักยภาพ ปัญหา และความต้องการของประชาชนในพื้นที่ ส่งผลให้สามารถจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นที่ตอบสนองความต้องการของประชาชนในพื้นที่ได้ดี โดย

1.มีการออกแบบขั้นตอนการจัดแผนพัฒนาท้องถิ่น เพื่อให้เกิดความสมบูรณ์มากขึ้นและเกิดการบูรณาการสูงสุดในการจัดทำแผน

2.มีการพัฒนาหลักสูตรและเครื่องมือต่างๆ เพื่อใช้ประกอบในการจัดทำแผน ให้มีความง่ายและเกิดประโยชน์มากขึ้นตามเป้าหมายของการจัดทำแผนและเห็นผลชัดเจนในเรื่องการเชื่อมประสานแผนตั้งแต่ระดับหมู่บ้านหรือการบูรณาการแผนทุกระดับ

3.มีการฝึกอบรมเพื่อเพิ่มศักยภาพอาสาสมัคร เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องในการจัดทำแผนของแต่ละ อปท.ที่อยู่ในพื้นที่เป้าหมาย ให้มีความเข้าใจต่อแนวทางและเครื่องมือต่างๆ ในการจัดทำแผน

4.เมื่อมีการจัดทำแผนร่วมกันแล้ว ทางสถาบันฯ ได้มีการสนับสนุนทุนสำหรับดำเนินงาน โครงการที่พัฒนาขึ้นมาจากประเด็นงานที่เป็นประเด็นร่วมของพื้นที่

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

29 อปท.ร่วมเรียนรู้เครื่องมือใหม่ๆในการทำแผนพัฒนาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม ตามกระบวนการ CDD

LDI ลุย 6 ตำบลขยาย ค้นจุดเด่นในชายแดนใต้ เพื่อหนุนทำแผนพัฒนาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม

ช.ช.ต.เตรียมเปิดเวทีใหญ่ เผยนวัตกรรมใหม่งานพัฒนาท้องถิ่น จากสันติภาพชุมชนขยายสู่ท้องถิ่นทั่วไทย

ดร.แมน ปุโรทกานนท์ : ช.ช.ต.พร้อมโชว์ ‘นวัตกรรมท้องถิ่นสร้างสันติสุขชายแดนใต้’พรุ่งนี้

ช.ช.ต.ก้าวไกล กรม สถ.รับแนวทางไปใช้กับท้องถิ่นทั่วไทย

ช.ช.ต.ก้าวไกล กรมส่งเสริมปกครองท้องถิ่นและLDI เปิดเวทีนำเสนอบทเรียนให้อปท.6จังหวัดภาคกลาง

สัมภาษณ์พิเศษ เลขาธิการ LDI “จะหนุนงานสันติภาพเดินคู่กับงานพัฒนาชายแดนใต้ต่อไป”

งานพัฒนาจะสร้างสันติภาพได้อย่างไร(1) รูปธรรมจากชุมชน-วัฒนธรรม-ตาดีกา-ประชาสังคม

งานพัฒนาจะสร้างสันติภาพได้อย่างไร(2) ดูผลสำเร็จใน 5 พื้นที่ขัดแย้ง-กองทุนสันติภาพในไทย

“อิสกันดาร์ ธำรงทรัพย์” เปิดบทเรียนสันติภาพคนในผ่านกองทุนส่งเสริมสันติภาพ PPF

“บาตูฆอกรงปินัง”ธรรมชาติมหัศจรรย์ สิ่งสวยงามที่อาจหายไป "ช.ช.ต."จะช่วยได้อย่างไร

เปิดใจเยาวชน‘บ้านแยะ’ รามัน ทำไมอยากเป็นนักพัฒนารุ่นใหม่

แนะคนทำงานชุมชนยุค 4.0 “ถ้าไม่ปรับตัวเอง คุณจะถูกปรับออก”

ช.ช.ต.ก้าวไกล กรม สถ.รับแนวทางไปใช้กับท้องถิ่นทั่วไทย

KK Park โคกเคียน ได้โอกาสต่อยอดโครงการ เน้นเพิ่มศักยภาพ“ชาวบ้านนักพัฒนา”

KK Park มีอะไรดีที่โคกเคียน ทำไมคนแห่ไปดูผลงานนักพัฒนาท้องถิ่นรุ่นใหม่ของ ช.ช.ต.

เปิดใจชาวบ้านนักพัฒนาแห่งบ้านทุ่งกง “ได้รู้ว่าความโปร่งใสและมีส่วนร่วมจริงเป็นอย่างไร”

LDI สืบสานภูมิปัญญาเรือหางตัด ผุดศูนย์เรียนรู้ในชุมชนอนุรักษ์สู่คนรุ่นใหม่