เวทีนักการเมืองถก 4 คดีวิสามัญฯสะเทือนใจ ย้ำต้องสร้างสภาวะเอื้อต่อการพูดคุยสันติภาพ

เวทีนักการเมืองชายแดนใต้ครั้งที่ 38 ถกหลายประเด็นสำคัญ รับเอกสารความคืบหน้าการพูดคุยสันติภาพ ชี้ 4 กรณีวิสามัญฆาตกรรมสะเทือนใจชาวบ้านอาจทำเกินกว่าเหตุ แนะควรตั้งกรรมการสอบข้อเท็จจริง สร้างสภาวะเอื้อต่อการพูดคุย ตั้งภาคประชาสังคมร่วมตรวจสอบโครงการ ศอ.บต. อัยการสูงสุดพิจารณาให้รอบคอบว่าควรยื่นฎีกาคดีที่ดินโรงเรียนอิสลามบูรพาหรือไม่ นโยบายปี 60-62 เหมาะสมดีแต่ให้เน้นสร้างความไว้ใจและความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม

ศูนย์สันติวิธีจังหวัดชายแดนภาคใต้ มหาวิทยาลัยมหิดล ประมวลความเห็นและข้อสรุปจากการสานเสวนาเพื่อแลกเปลี่ยนปัญหาและทางออก ระหว่างนักการเมืองจังหวัดชายแดนภาคใต้ ครั้งที่ 38 เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมปาร์ควิวปัตตานี เป้าหมาย เพื่อเปิดพื้นที่ให้นักการเมืองในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้แลกเปลี่ยนปัญหาและหาทางออกร่วมกัน เพื่อลดความรุนแรงและส่งเสริมให้เกิดสันติสุขในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ผู้ร่วมสานเสวนา ประกอบด้วย นักการเมืองจากพรรคเพื่อไทย นักการเมืองท้องถิ่น กรรมการหอการค้า เจ้าหน้าที่สถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา และเจ้าหน้าที่จากศูนย์สันติวิธีฯ มีเนื้อหาดังนี้

ถกหลายประเด็นสำคัญ ความคืบหน้าการพูดคุยสันติภาพ

ที่ประชุมรับทราบเอกสารที่เป็นข้อมูล ได้แก่ ความคืบหน้าของกระบวนการพูดคุยสันติภาพ/สันติสุขรวมทั้งในเรื่องพื้นที่ปลอดภัย กรณีวิสามัญฆาตกรรมที่ ต.ปะกาฮารัง อ.เมือง จ.ปัตตานี การตั้งคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงโครงการ 4 โครงการของศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) คำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีที่ดินโรงเรียนอิสลามบูรพาวิทยา นโยบายการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2560-2562 การอวยพรอิดิลฟิตรีของ บีอาร์ เอน (ที่ยืนยันความใฝ่ฝันสันติภาพ) และของมารา ปาตานี รวมทั้งสถิติสถานการณ์ความไม่สงบในเดือนมิถุนายน 2560 ทั้งนี้ เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการสานเสวนาไม่ใช่เพื่อกำหนดวาระการพูดคุยแต่อย่างใด

ถก 4 กรณีวิสามัญฆาตกรรมสะเทือนใจชาวบ้าน ชี้อาจทำเกินกว่าเหตุ

ที่ประชุมได้อภิปรายถึงกรณีวิสามัญฆาตกรรม 2 กรณี ที่ ต.ปะกาฮารังในเดือนกรกฎาคม 2560 รวมทั้งกรณีที่ ต.บือมัง อ.รามัน จ.ยะลา ในเดือนมิถุนายน ที่ ต.โคกสะตอ อ.รือเสาะ จ.นราธิวาสในเดือนมีนาคม และที่ ต.กอตอตือร๊ะ อ.รามัน จ.ยะลาในเดือนมกราคม ซึ่งทั้งหมดเกิดขึ้นในรอบปีที่ผ่านมา และได้สร้างความสะเทือนใจให้แก่ชาวบ้านที่รับทราบเหตุการณ์ เพราะมีการปิดล้อมด้วยกองกำลังจำนวนมากและอาจมีการกระทำเกินกว่าเหตุ โดยอ้างว่าเป็นการกระทำตามหมายจับผู้ต้องสงสัยตาม ป.วิอาญา หรือเป็นการดำเนินการต่อผู้ที่ต้องสงสัยว่าให้ที่พักพิงแก่ผู้มีหมายจับตาม ป.วิอาญา (อนึ่ง กรณีผู้ให้ที่พักพิงก็น่าจะแจ้งรายชื่อผู้มีหมายจับให้ทราบโดยทั่วกันว่าต้องไม่ให้ที่พักพิงแก่บุคคลเหล่านี้) โดยเป็นที่น่าเสียดายว่า มิได้มีการจับกุมผู้ต้องสงสัยเพื่อมาดำเนินการตามกระบวนการยุติธรรม

แนะควรตั้งกรรมการสอบข้อเท็จจริง สร้างสภาวะเอื้อต่อการพูดคุย

สำหรับกรณีการวิสามัญฯดังกล่าว ควรมีการดำเนินการเหมือนกรณีที่ อ.ทุ่งยางแดง จ.ปัตตานี คือการแต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงที่มีภาคประชาสังคมร่วมด้วย เพื่อให้ความกระจ่าง กำหนดขั้นตอนในทางปฏิบัติให้ชัดเจน เช่น การให้ฝ่ายปกครองหรือผู้นำในท้องที่ได้มีส่วนร่วมรับรู้ รวมทั้งมีมาตรการมิให้เกิดเหตุการณ์ในทำนองนี้อีก ทั้งนี้ เพื่อสร้างสภาวะแวดล้อมและบรรยากาศที่เอื้อต่อการดำเนินการด้านพื้นที่ปลอดภัยและการพูดคุยสันติภาพ/สันติสุข

มีการอภิปรายว่า เมื่อมีปัญหาเกิดขึ้น เช่น กรณีวิสามัญฆาตกรรม รัฐบาลรับฟังและรับทราบข้อมูล แต่ที่ไม่ชัดเจนคือได้มีการนำข้อมูลไปสู่นโยบายและการปฏิบัติมากน้อยเพียงใด อันที่จริง สำหรับกรณีที่ ต.ปะกาฮารัง ได้มีการเสนอข้อมูลและความเห็นผ่านสื่อสังคมอย่างกว้างขวาง ฝ่ายรัฐน่าจะคำนึงถึงคำวิจารณ์โดยเฉพาะที่มาจากเยาวชนที่แสดงความรู้สึกผ่านสื่อดังกล่าว ด้วยใจเป็นธรรมและพิจารณาดำเนินการอย่างเหมาะสมให้ทันท่วงทีต่อไป

คนต้องการความเป็นธรรม ความเท่าเทียมกัน ความเป็นประชาธิปไตย

ที่ประชุมมีการแสดงความเห็นว่า คนในพื้นที่ส่วนใหญ่ไม่ต้องการขอดินแดนคืน หากต้องการความเป็นธรรม ความเท่าเทียมกัน ความเป็นประชาธิปไตย เมื่อมีการดำเนินการใดที่ไม่ถูกต้อง ก็ต้องมีผู้รับผิดชอบ ที่สำคัญคือ ต้องมีการพัฒนาทางเศรษฐกิจเพื่อแก้ปัญหาปากท้องของประชาชนอย่างได้ผล และยังมีข้อเสนอแนะด้วยว่า รัฐไม่ควรใช้นโยบายแบ่งแยกและปกครอง หากควรสนับสนุนให้มีการรวมกลุ่มกันทั้งฝ่ายมุสลิม ฝ่ายพุทธ และทั้งฝ่ายมุสลิมและพุทธ เพื่อให้เกิดความสามัคคี มิใช่ให้แบ่งแยกกัน

ปัญหาใหญ่คือยาเสพติด กระบวนการยุติธรรม

ในส่วนที่เป็นปัญหาใหญ่ที่ชัดเจน เช่น ปัญหายาเสพติด ปัญหาการดำเนินการตามกระบวนการยุติธรรมต่อผู้ก่อเหตุรุนแรงทุกฝ่ายอย่างเคร่งครัดนั้น ฝ่ายรัฐน่าจะไตร่ตรองตรวจตราว่า มีผู้ใดเข้าไปเกี่ยวข้อง หรืออาจมีส่วนได้รับประโยชน์บ้าง หากพบว่าเจ้าหน้าที่รัฐผู้ใดเป็นผู้ทำผิดกฎหมาย ก็ต้องรับผิดเหมือนประชาชนทั่วไป

ควรตั้งภาคประชาสังคมตรวจสอบโครงการของ ศอ.บต.ด้วย

ในส่วนที่มีการแต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงโครงการ 4 โครงการของ ศอ.บต. นั้น ที่ประชุมเห็นว่าเป็นการดำเนินการที่ดี แต่มีข้อสังเกตว่า น่าจะมีการแต่งตั้งกรรมการเพิ่มเติมเพื่อให้มีผู้ชำนาญการหรือผู้ที่มีมุมมองจากฝ่ายประชาสังคมเพิ่มขึ้นด้วย เช่น มีตัวแทนจากกรมบัญชีกลาง สำนักงบประมาณ สภาทนายความ เป็นต้น

ในการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ใช้งบประมาณจำนวนมากนั้น อาจมีความซ้ำซ้อนระหว่างงานพัฒนาของ กอ.รมน.(กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในฯ), ของ ศอ.บต. ราชการส่วนภูมิภาค และราชการส่วนท้องถิ่น จึงน่าจะมีการบูรณาการงานของฝ่ายต่างๆ ให้ดียิ่งขึ้น ที่สำคัญคือ การประสานงานกับราชการส่วนท้องถิ่นที่มีความใกล้ชิดกับประชาชนและพื้นที่ และการให้ราชการส่วนท้องถิ่นมีส่วนร่วมตรวจสอบผลสำเร็จของงานพัฒนาด้วย

คดีที่ดินโรงเรียนอิสลามบูรพา อัยการสูงสุดควรพิจารณารอบคอบว่าควรยื่นฎีกาหรือไม่

กรณีคดีที่ดินของโรงเรียนอิสลามบูรพาวิทยา ศาลอุทธรณ์ได้มีคำพิพากษาในวันที่ 6 กรกฎาคม 2560 ให้คืนที่ดิน 2 แปลง พร้อมทรัพย์สินบนที่ดิน คือ ที่ดินตามโฉนดเลขที่ 27227 และ 27228 อันเป็นที่ตั้งของโรงเรียนอิสลามบูรพาวิทยา หลังจากที่ถูกเจ้าหน้าที่ยึดอายัดไว้ และศาลแพ่งมีคำสั่งให้ยึดตกเป็นของแผ่นดิน ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2559 เมื่อศาลอุทธรณ์ได้พิพากษาคดีแล้ว อัยการสูงสุดน่าจะพิจารณาอย่างรอบคอบว่าควรดำเนินการยื่นเรื่องต่อศาลฎีกาต่อหรือไม่

นโยบายปี 60-62 เหมาะสมดี แต่ให้เน้นเสริมสร้างความไว้ใจและความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม

ที่ประชุมเห็นว่า นโยบายการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ.2560-2562 มีความเหมาะสมและสละสลวยดีแล้ว โดยอยากขอเน้นในเรื่องวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 โดยเฉพาะในเรื่องการเสริมสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจและความร่วมมือระหว่างรัฐกับประชาชน และการเสริมสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรมแก่ประชาชนให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมในทุกมิติ อย่างไรก็ดี น่าจะทำให้นโยบายเช่นนี้ให้ปรากฏผลเป็นที่ประจักษ์ด้วย