‘ซัมซามิน’ย้ำไทยสงบเดินหน้าคุย - อาบูฮาฟิสชูดอกชบา ‘สัญลักษณ์สันติภาพปาตานี’

ดาโต๊ะ ซัมซามิน คนกลางฝ่ายมาเลเซียเยือนปัตตานี ย้ำเมื่อการเมืองไทยสงบการพูดคุยสันติภาพปาตานีเดินหน้าต่อ เผยพูโลตั้งตัวแทนพร้อมร่วมโต๊ะ นักวิชาการมาเลย์ย้ำสองฝ่ายต้องไว้ใจกัน คนปาตานีต้องตอบให้ได้ต้องการอะไร ตัวแทนทหารวอนอย่าทำลายความหวังคนในพื้นที่ ฮือฮา “อาบูฮาฟิส” ตัวแทนร่วมโต๊ะส่งคลิปแถลง ย้ำ“สู้กับระบอบอาณานิคม” เผยเบื้องหลังโต๊ะเจรจาในอดีตล้มซ้ำซาก เหตุร่วมวงคุยเพราะหวังทางเลือกที่ไม่ใช้อาวุธ พร้อมทิ้งท้าย “ดอกชบา สัญลักษณ์แห่งสันติภาพปาตานี”

  
เมื่อเวลา 09.00 น. วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2556 ที่คณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี (ม.อ.ปัตตานี) ดาโต๊ะ ศรี อะหมัด ซัมซามิน ฮาชิม ผู้อำนวยความสะดวกของรัฐบาลมาเลเซียในคณะทำงานร่วมเพื่อกระบวนการพูดคุยสันติภาพ (JWG-PDP) ระหว่างตัวแทนรัฐบาลไทยกับตัวแทนฝ่ายขบวนการต่อสู้ในพื้นที่ ได้กล่าวปาฐกถาพิเศษ หัวข้อ “สันติสนทนาและกระบวนการสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี: หนึ่งปีที่ผ่านมาและอีกหลายปีต่อจากนี้”
การปาฐกถาดังกล่าว มีขึ้นในงานมหกรรมวันสื่อสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี [PPP 101: 10 ปี ความรุนแรง, 1 ปี สนามสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี" มีผู้เข้าร่วมประมาณ 300 คน ส่วนใหญ่เป็นนักวิชาการ ตัวแทนภาคประชาสังคมและสื่อมวลชน
h
 
 
ซัมซามินย้ำการเมืองไทยสงบ พูดคุยเดินหน้าต่อ
ดาโต๊ะ ศรี อะหมัด ซัมซามิน ฮาชิม กล่าวในการปาฐกถาถาว่า เหตุรุนแรงที่เกิดขึ้นในช่วงที่ผ่านมาทำให้หลายคนสรุปว่า การพูดคุยสันติภาพระหว่างรัฐไทยกับขบวนการ BRN ล้มเหลว ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ผิด
“การพูดคุยสันติภาพที่หยุดชั่วคราวในตอนนี้ เนื่องจากปัญหาการชุมนุมทางการเมืองที่กรุงเทพมหานคร ประกอบกับรัฐบาลอยู่ในฐานะรักษาการ จึงไม่สามารถดำเนินการพูดคุยสันติภาพที่เป็นทางการได้ แต่ผมมองในแง่ดีว่า เมื่อรัฐบาลไทยสามารถแก้ปัญหาที่กรุงเทพมหานครได้ การพูดคุยสันติภาพก็จะสามารถเดินหน้าต่อไปได้” ดาโต๊ะซัมซามิน กล่าว
ดาโต๊ะซัมซามิน กล่าวต่อไปว่า การที่มาเลเซียเข้ามาเป็นผู้อำนวยความสะดวกในการพูดคุยสันติภาพถูกกล่าวหาว่ามาเลเซียมีวาระซ่อนเร้นหรือไม่นั้น ตอบว่าใช่ แต่วาระของมาเลเซียคือต้องการเป็นสื่อกลางในการสื่อสารระหว่างรัฐกับขบวนการ BRN และเพื่อให้เกิดข้อตกลงสันติภาพที่มีความครอบคลุมและเที่ยงธรรม ซึ่งข้อตกลงสันติภาพที่เป็นประโยชน์ต่อรัฐบาลไทยกับกลุ่มที่ได้รับผลกระทบในปาตานี ร่วมถึงมาเลเซียด้วย
 
เผยพูโลตั้งตัวแทนแล้ว พร้อมร่วมโต๊ะ
ดาโต๊ะซัมซามิน เปิดเผยด้วยว่า ขณะนี้องค์กรปลดปล่อยสหปัตตานีหรือขบวนการพูโล ทั้ง 3 กลุ่มได้แต่งตั้งคณะทำงานขึ้นมาชุดหนึ่ง เพื่อที่จะเข้าร่วมการการพูดคุยสันติภาพนี้ด้วย นอกจากยังมีแนวร่วมปลดปล่อยอิสลามปาตานี หรือขบวนการบีไอพีพีก็มีความประสงค์ที่จะเข้าร่วมการเจรจาด้วย
 
 
g
ปลูกต้นสันติภาพ - ดาโต๊ะ ศรี อะหมัด ซัมซามิน ฮาชิม ผู้อำนวยความสะดวกในการพูดคุยสันติภาพได้ร่วมปลูกต้นดอกชบาใกล้กับบริเวณจัดงานมหกรรมวันสื่อสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี ร่วมกับตัวแทนเครือข่ายภาคประชาสังคมในพื้นที่ เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งสันติภาพปาตานี
 
หลังการปาฐกถา ดาโต๊ะซัมซามิน ได้ร่วมปลูกต้นดอกชบาในบริเวณนอกอาคารคณะวิทยาการสื่อสาร ซึ่งอยู่ใกล้กับบริเวณงานมหกรรมวันสื่อสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี ร่วมกับตัวแทนเครือข่ายภาคประชาสังคมที่เข้าร่วมกิจกรรมในงานมหกรรมดังกล่าวด้วย
จากนั้นเป็นการเปิดเวทีสันติเสวนาพิเศษ: “หนึ่งปีที่ผ่านมาและก้าวต่อไปของกระบวนการสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี” โดยมีศ.ดร.ดันแคน แมคคาร์โก มหาวิทยาลัยลีดส์ สหราชอาณาจักร ศ.ดร.กามารุซามัน อัสกันดาร์ มหาวิทยาลัยซายน์มาเลเซียประเทศมาเลเซีย พล.ต.นักรบ บุญบัวทอง รองผู้อำนวยการศูนย์ประสานการปฏิบัติที่ 5กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) ผศ.ปิยะ กิจถาวร รองเลขาธิการศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) เป็นผู้ร่วมเสวนา ดำเนินรายการโดย จอมขวัญ หลาวเพ็ชร์ ผู้ดำเนินรายการคมชัดลึก ทางสถานีโทรทัศน์เนชั่นแชนแนล
 
นักวิชาการมาเลย์ย้ำสองฝ่ายต้องไว้ใจกัน
ศ.ดร.กามารุซามัน อัสกันดาร์ จากมหาวิทยาลัยซายน์มาเลเซีย ประเทศมาเลเซีย กล่าวว่า แม้ว่าระยะเวลา 1 ปีที่ผ่านมาของการพูดคุยเพื่อสันติภาพยังไม่ประสบความสำเร็จ แต่ก็อย่ายอมแพ้และไม่ควรมีทัศนะคติที่แพ้ เพราะการแก้ปัญหาและหาทางออกในด้านบวกอย่างยั่งยืนนั้นจะรีบร้อนไม่ได้ และดำเนินไปอย่างระมัดระวัง ซึ่งอาจต้องใช้เวลานาน
“ความไว้วางใจของกลุ่มที่เข้าร่วมการพูดคุยด้วยนั้นเป็นสิ่งจำเป็นมากๆ กระบวนการสันติภาพที่มินดาเนา ประเทศฟิลิปปินส์ใช้เวลาในการพูดคุยสันติภาพได้ไม่นาน เพราะทั้งสองฝ่ายมีความไว้วางใจสูงอยู่แล้ว จึงทำให้การพูดคุยสันติภาพเดินไปได้อย่างไม่สะดุด”
 
คนปาตานีต้องตอบให้ได้ต้องการอะไร
ศ.ดร.กามารุซามัน ตอบคำถามที่ว่าปัญหาของการพูดคุยสันติภาพปาตานีคืออะไรว่า ทุกอย่างเป็นปัญหาของปาตานี การเมืองส่วนกลางของไทยที่ไม่มีเสถียรภาพก็ทำให้แก้ปัญหาไม่ได้ แต่อย่างไรก็ตามต้องสร้างความแกร่งในพื้นฐานให้ได้ โดยพื้นที่ต้องคำตอบให้ได้ว่าคนปาตานีทั้งหมดหรือส่วนใหญ่ต้องการอะไร ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญที่คนปาตานีต้องตอบด้วยตัวเอง คนนอกจะมาตอบให้ไม่ได้
ศ.ดร.กามารุซามัน กล่าวด้วยว่า ในการแก้ปัญหาของพื้นที่ควรแนวทางจัดการปัญหาอยู่ 3 ประเด็น คือประวัติศาสตร์ อัตลักษณ์ และการไกล่เกลี่ยเพื่อสันติภาพอย่างไร จึงต้องมีการหารือในเรื่องนี้ให้มาก
ศ.ดร.กามารุซามัน กล่าวว่า ถ้ามีกระบวนการสันติภาพเกิดขึ้นก็สามารถเรียกร้องผ่านกระบวนการนี้ได้ จะให้เป็นข้อบังคับที่ห้ามไม่ให้ใช้ความรุนแรงก็ได้ แต่บางครั้งความรุนแรงที่เกิดขึ้นอาจไม่ได้เกิดจากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่อาจจะเกิดจากฝ่ายอื่นก็ได้
 
ไม่ต้องรีบ แต่ต้องสร้างความไว้วางใจ
ศ.ดร.กามารุซามัน กล่าวว่า การยึดกระบวนการสันติภาพจะสามารถทำให้แก้ปัญหาเป็นไปได้ทุกอย่าง แต่เนื่องจากกระบวนการพูดคุยสันติภาพปาตานีเพิ่งเริ่มต้นปีแรกเท่านั้น และแม้ว่าในปีแรกนี้ก็เป็นเพียงการพูดคุยอภิปรายประเด็นต่างๆ เพื่อสร้างความไว้วางใจของทั้งสองฝ่ายเท่านั้น ซึ่งอาจจะไปทางขวางบ้าง ซ้ายบ้าง ผิดบ้าง ถูกบ้าง แต่เป็นการสร้างความไว้วางใจกันซึ่งกันและกัน
“ตอนนี้เราเร่งรีบมากเกินไป แต่ความคิดเห็นทั้งหมดยังไม่ได้รับพิจารณาจึงทำให้เป็นปัญหาต่อการเดินหน้าในการพูดคุย ดังนั้นจึงไม่ควรเร่งรีบมากเกินไปในการแก้ปัญหาเพื่อหาทางออก” ศ.ดร.กามารุซามัน กล่าว
ศ.ดร.กามารุซามัน กล่าวว่า ตอนนี้ต้องสร้างความไว้วางใจอย่างต่อเนื่อง ซึ่งไม่ใช่เพียงแค่สองฝ่ายเท่านั้น แต่ต้องสร้างความไว้วางใจกันหลายๆฝ่าย และต้องสร้างความเชื่อมโยงกันทั้งคนในปาตานีและนอกปาตานี และคนทั้งหมดในปาตานีทั้งหมดต้องอยู่ในกระบวนการพูดคุยด้วย ส่วนมาเลย์ต้องสร้างความเข้มแข็งให้กับตัวเองด้วยเช่นกัน โดยหวังอย่างยิ่งว่า กระบวนการพูดคุยต้องดำเนินไปและต้องดีขึ้น
 
วอนอย่าทำลายความหวังคนในพื้นที่
พล.ต.นักรบ บุญบัวทอง รองผู้อำนวยการประสานการปฏิบัติที่5 กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายราชอาณาจักร (กอ.รมน.) กล่าวว่า 1 ปีที่ผ่านมาของการพูดคุยเพื่อสันติภาพฝ่ายความมั่นคงให้การสนับสนุน เพราะเป็นหลักสากลของการแก้ปัญหาความขัดแย้งซึ่งทุกอย่างต้องจบลงที่การพูดคุย
“กระบวนการพูดคุยที่ผ่านมาเริ่มต้นมาจากการบีบบังคับ จึงทำให้การพูดคุยหยุดไปบ้าง ซึ่งที่จริงแล้วการพูดคุยต้องเริ่มจากด้านล่าง คือต้องสร้างความสนิทสนมกันก่อนเพื่อสร้างบรรยากาศการคุย แล้วจึงเริ่มพูดคุยสันติภาพ” พล.ต.นักรบ กล่าว
พล.ต.นักรบ กล่าวว่า ตนไม่รู้ว่าคนที่อยู่บนโต๊ะพูดคุยสันติภาพ มีสิทธิแค่ไหนในการตอบคำถาม ในขณะที่คนในพื้นที่ต่างก็ให้ความหวังกับคนที่ไปเจรจาบนโต๊ะ แต่เมื่อพูดคุยไปแล้วไม่ได้อธิบายให้สาธารณะก็ทำให้ความหวังของคนที่รอข่าวอยู่ รู้สึกไม่ได้อะไรเลย
พล.ต.นักรบ กล่าวว่า ในการพูดคุยสันติภาพต้องทำความเข้าใจถึงความคาดหวังจากพื้นที่ด้วย เพราะกระบวนการพูดคุยครั้งนี้เริ่มต้นผิดขั้นตอน ทั้งนี้เพราะตัวแทนกลุ่มที่เจรจาบนโต๊ะนั้น ไม่รู้ว่าเป็นตัวแทนที่มาจากทุกกลุ่มหรือเปล่า เพราะกลุ่มคนที่สร้างความไม่สงบในภาคใต้มีเยอะ
 
ต้องกำหนดการพูดคุยในรัฐธรรมนูญ
พล.ต.นักรบ กล่าวว่า กระบวนการสันติภาพให้เป็นวาระแห่งชาติได้ แต่ที่ผ่านมาวาระดังกล่าวประกาศโดยรัฐบาล ซึ่งที่ผ่านมาประเทศไทยมีหลายรัฐบาล มีการเปลี่ยนรัฐบาลบ่อยจึงทำให้ลำบากในการสานต่อนโยบายเพื่อให้การแต่ปัญหาตามวาระดังกล่าวเป็นไปต่อเนื่อง เพราะการประกาศโดยรัฐบาลก็ทำให้ฝ่ายค้านไม่เห็นด้วย จึงทำให้แก้ปัญหาไม่ได้ ซึ่งต่างจากกระบวนการสันติภาพที่มินดาเนา ประเทศฟิลิปปินส์ที่มีการประกาศในรัฐธรรมนูญ ไม่ว่าใครขึ้นมาเป็นรัฐบาลก็ต้องทำตามนั้น
พล.ต.นักรบ กล่าวว่า กระบวรการพูดคุยเพื่อสันติภาพฝ่ายความมั่นคงสนับสนุนเต็มที่ หากทำแล้วได้ผลก็ต้องไปด้วยดี เพราะจะเกิดผลต่อความมั่นคงทั้งสิ้น
 
สันติภาพปาตานีต้องเป็นบทเรียนให้โลก
ศ.ดร.ดันแคน แมคคาร์โก จากมหาวิทยาลัยลีดส์ สหราชอาณาจักร กล่าวถึงปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองในประเทศไทย ซึ่งส่งผลกระทบต่อกระบวนการพูดคุยสันติภาพในจังหวัดชายแดนภาคใต้ไปด้วยว่า คู่ขัดแย้งทางการเมืองทั้งสองฝ่ายควรจับมือกันเพื่อแก้ปัญหา ไม่ใช่เอาแต่เรื่องการเมือง แต่ใช้การพูดคุยสันติภาพมาแก้ปัญหาทุกปัญหา ซึ่งเริ่มต้นที่การพูดคุยเพื่อสันติภาพที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ก่อน เพื่อเป็นเป็นบทเรียนให้ที่อื่นในโลกได้ด้วย ส่วนคนที่เป็นผู้นำระดับชาติ แม้ไม่เห็นด้วยกับการพูดคุยสันติภาพก็ควรมาสนับสนุนด้วย
ศ.ดร.ดันแคน กล่าวว่า ขอเรียกร้อง 5 ข้อของฝ่ายขบวนการบีอาร์เอ็นหากจะให้นำเข้าพิจารณาในรัฐสภาด้วยนั้น คิดว่ายังเป็นไปไม่ได้เพราะเป็นเพียงความฝันเท่านั้น การนำข้อเสนอของขบวนการเข้าสภานั้นยังเร็วเกินไป เช่นเดียวกับข้อเสนอของฝ่ายรัฐไทยที่ขอจากฝ่ายขบวนการด้วย 5 ข้อก็เร็วเกินไปเหมือนกัน
 
มาเลย์ต้องอยู่การพูดคุยจึงจะสำเร็จ
ศ.ดร.ดันแคน กล่าวว่า ปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองไทยตอนนี้ คิดว่าทั้งสองฝ่ายน่าจะคุยกันได้ ส่วนการแก้ปัญหาในจังหวัดชายแดนภาคใต้โดยการเจรจานั้น ฝ่ายรัฐบาลต้องมีความคิดเห็นที่ตรงกันกับฝ่ายต่างๆที่เกี่ยวข้องก่อน
ศ.ดร.ดันแคน กล่าวว่า ส่วนกรณีที่คนนอกพื้นที่สงสัยว่ามาเลเซียเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาในจังหวัดชายแดนภาคใต้หรือไม่นั้น ถ้าไม่มีมาเลเซียมาเป็นคนนำร่วมเพื่อสร้างสันติภาพก็จะไม่สามารถแก้ปัญหาได้ กระบวนการพูดคุยที่ตั้งในมาเลเซียนั้นถือว่าดีที่สุดแล้ว หากไม่ใช่มาเลเซียการดำเนินงานไปก็ไม่สำเร็จ แม้ว่าการเริ่มต้นของการพูดคุยไม่เกิดขึ้นอย่างดีที่สุดก็ตาม แต่อย่างน้อยก็มีการเดินหน้าไปแล้วโดยการอนุมัติของทั้งสองประเทศ ซึ่งการแก้ปัญหาโดยการพูดคุยของที่นี่ยังดีกว่ากระบวนการพูดคุยของที่อื่นด้วย
 
สร้างกลไกที่หลากหลาย ทุกฝ่ายยอมรับ
ผศ.ปิยะ กิจถาวร รองเลขาธิการศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) กล่าวว่า หัวใจของการลดปัญหาความรุนแรง คือต้องลดเงื่อนไขความรุนแรงทุกรูปแบบ ต้องใช้สันติวิธีในการแก้ไขความขัดแย้ง ซึ่งนโยบายการพูดคุยเพื่อสันติภาพนี้ คณะรัฐมนตรีได้เห็นชอบจึงเป็นวาระแห่งชาติไปแล้ว แต่ในการพูดคุยเพื่อสันติภาพนั้นจำเป็นที่ทุกคนต้องมีหน้าที่เป็นกลไกในการพูดคุยที่หลากหลาย เพื่อเป็นหลักประกันให้ทุกฝ่ายยอมรับ
“10 ปีเราสูญเสียมามากพอแล้ว เราควรหันมาใช้สันติวิธีในการพูดคุยทำความเข้าใจต่อไปในภาวะที่มีความซับซ้อนเช่นนี้ แม้เราไม่มั่นใจว่าปัญหาจะแก้ได้หรือไม่ก็ตาม” ผศ.ปิยะ กล่าว
 
 “อาบูฮาฟิส” ตัวแทนร่วมโต๊ะส่งคลิปแถลง
ทั้งนี้ระหว่างการเสวนาเจ้าหน้าที่ได้เปิดฉายคลิปวิดีโอที่มีภาพของ “อาบูฮาฟิส อัลฮากีม” ซึ่งระบุว่าเป็นหนึ่งในคณะผู้แทนการพูดคุยสันติภาพในฝ่ายขบวนการบีอาร์เอ็นด้วย พร้อมกันนี้ในที่เสวนามีการแจกเอกสารคำแถลงดังกล่าวซึ่งมีการแปลเป็นภาษาไทยให้ผู้เข้าร่วมด้วย
 
ย้ำ“สู้กับระบอบอาณานิคม ชาวไทยไม่ใช่ศัตรู”
 
โดยอาบูฮาฟิส กล่าวว่า “เราต่อสู้กับระบอบอาณานิคมของไทยเท่านั้น ขณะที่ชาวไทยหาได้เป็นศัตรูของเราไม่ ... เราเลือกการต่อสู้ด้วยกาลังอาวุธ ก็เพราะว่าในอดีตรัฐไทยไม่เคยได้ยินเกี่ยวกับชะตากรรมของประชาชนเลย บรรดาผู้นาของเราในอดีตซึ่งต่อสู้ผ่านรัฐสภาหรือการเรียกร้องบนหลักการสิทธิมนุษยชนก็มักต้องประสบกับการถูกจับกุมหรือไม่ก็ถูกคุมขัง บางคนยังถูกฆาตกรรมหรือต้องหลบหนีลี้ภัยในต่างแดน ที่น่าเศร้าก็คือสถานการณ์เหล่านั้นก็ยังคงดารงอยู่ในทุกวันนี้”
 
เผยเบื้องหลัง วงเจรจาในอดีตล้มซ้ำซาก
อาบูฮาฟิส กล่าวว่า การเข้าไปมีส่วนร่วมในกระบวนการสันติภาพของนักต่อสู้ปาตานีไม่ได้เป็นเรื่องใหม่ ก่อนหน้านี้ก็เคยเข้าสู่กระบวนการอื่นๆ อย่างไม่เป็นทางการ โดยมีรัฐบาลบางประเทศและองค์กรเอกชนบางกลุ่มทำหน้าที่ประสานงาน ซึ่งดำเนินการอย่างปิดลับและมีปัญหาเกี่ยวกับความเป็นตัวแทนและการมีอำนาจที่ได้รับมอบหมายชัดเจนหรือชอบธรรมเพียงพอ
อาบูฮาฟิส กล่าวว่า ทั้งสองฝ่ายต่างเข้าสู่โต๊ะพูดคุยด้วยเป้าหมายที่แตกต่างกัน จุดประสงค์ของบรรดานักต่อสู้หมายจะประเมินความจริงใจและความมุ่งมั่นในการแก้ปัญหาความขัดแย้งของรัฐไทย ส่วนฝ่ายไทยก็เข้ามาเพียงเพื่อหาข่าวกรองและแสวงหาหนทางที่จะยุติความรุนแรง ไม่มีการยอมรับสถานะของบรรดานักต่อสู้ ด้วยเหตุนี้พวกเขาก็ยังถูกมองว่าเป็นเพียงผู้ก่อการร้าย
เข้าร่วมคุยเพราะหวังทางเลือกที่ไม่ใช้อาวุธ
อาบูฮาฟิส กล่าวว่า กระบวนการสันติภาพครั้งนี้เริ่มต้นอย่างเปิดเผย ถือเป็นครั้งแรกที่กระบวนการสันติภาพปาตานีได้ดำเนินการอย่างเป็นทางการและได้รับการยอมรับเป็นอย่างดีจากประชาคมทั้งในระดับภูมิภาคและระดับนานาชาติ ถึงแม้ถูกผูกมัดให้อยู่ภายใต้กรอบรัฐธรรมนูญไทย แต่เราก็ได้เข้าร่วมพูดคุยเพื่อค้นหาทางเลือกอื่นที่นอกเหนือไปจากการใช้กำลังอาวุธ เพื่อให้ได้มาทางออกของความขัดแย้งปาตานีที่มีความยุติธรรม ความรอบด้านและความยั่งยืน
 
ทิ้งท้าย “ดอกชบา สัญลักษณ์แห่งสันติภาพปาตานี”
อาบูฮาฟิส ยังได้กล่าวทิ้งท้ายของแถลงการณ์ครั้งนี้ด้วยว่า “วันนี้ เรามาพร้อมดอกชบาซึ่งเป็นสัญลักษณ์แห่งสันติภาพ โดยไม่พกพาอาวุธใดๆ สงครามได้ปะทุขึ้นที่ปาตานี และที่ปาตานีนี่เองที่สันติภาพจะก่อเกิดขึ้น สมฉายานามปาตานี ดารุสลาม คือ ปาตานี ดินแดนแห่งสันติภาพ”