“บทเรียนสร้างสันติภาพ” จาก 16 เครือข่ายเยาวชนปาตานี

เยาวชนจำนวน 16 กลุ่ม ร่วมถอดบทเรียนสรุปการทำงานและบทเรียนที่ได้รับในห้วงเวลา 1 ปีที่ดำเนินการ ภายใต้ “โครงการเสริมสร้างความเข้มแข็งเครือข่ายเยาวชนผู้นำเพื่อหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพปาตานี” ซึ่งเป็นโครงการที่กองทุนเสริมสร้างสันติภาพ (Peace-building Partnership Fund : PPF) โครงการสนับสนุนชุมชนท้องถิ่นเพื่อฟื้นฟูจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ช.ช.ต.) สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา(Local Development Institue : LDI) และธนาคารโลก ร่วมให้การสนับสนุน เพื่อเตรียมความพร้อมให้เป็นผู้ใหญ่ในอนาคตที่มีความเข้าใจในกระบวนการสันติภาพ และสามารถขับเคลื่อนกระบวนการสันติภาพปาตานีได้ถูกทิศทาง

วีรพงษ์ บอซู เลขานุการเครือข่ายเยาวชนฯ

เยาวชนหญิงกลุ่มกาวันกีตอ

 

การสัมมนาเครือข่ายเยาวชนชายแดนใต้เพื่อหนุนเสริมกิจกรรมสันติภาพแก่เยาวชนในพื้นที่ใน“โครงการเสริมสร้างความเข้มแข็งเครือข่ายเยาวชนผู้นำเพื่อหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพปาตานี” จำนวน 16 กลุ่มได้แก่ 1. กลุ่ม DREAM SOUTH 2. กลุ่ม SELATAN NATURE 3. กลุ่มพิราบขาวชายแดนใต้ 4. กลุ่มเฌอบูโด 5. กลุ่มเตะกระป๋อง 6. กลุ่มนักคิดนักพัฒนา 7. กลุ่มตูปะ 8. กลุ่มเยาวชนกาวันกีตอ 9. กลุ่มเยาวชนชุมชนศรัทธาบ้านสุไหงปาแน 10. กลุ่มเยาวชนสำนึกรักษ์บ้านเกิด 11. กลุ่มประชาคมงดเหล้าจังหวัดปัตตานี 12. สภาเด็กและเยาวชนจังหวัดปัตตานี 13. ศูนย์ฟ้าใส 14. เครือข่ายเยาวชนจังหวัดยะลา 15. กลุ่มจูโจมจิตอาสาเพื่อสังคม กลุ่มบูหงาสลาตัน และ 16. กลุ่มอีงะกำปง โดยจัดขึ้นระหว่างวันที่  8-9 สิงหาคมที่ผ่านมา 2558 ณ โรงแรมปาร์ควิว รีสอร์ท ปัตตานี

เยาวชนพุทธมุสลิมสร้างสันติภาพด้วยเป้าหมายเดียวกัน

นายนุรดีน ยูโซะตัวแทนเยาวชนจาก เครือข่ายประชาคมงดเหล้า จ.ปัตตานี บอกว่า ตั้งแต่เกิดความไม่สงบในพื้นที่ เห็นว่าการสร้างสัมพันธ์เยาวชนพุทธและมุสลิมเป็นสิ่งสำคัญ โดยกิจกรรมที่ทำยึดตามความต้องการของเยาวชน ดึงเยาวชนมุสลิมและพุทธมาร่วมโครงการฝ่ายละครึ่ง

“ในคณะกรรมการฯ 20 กว่าคน มีเยาวชนร่วม 5 เปอร์เซ็นต์ เราต้องการทุบกำแพงที่อยู่ข้างหน้าแล้วเดินไปด้วยกัน เพราะเยาวชนยังขาดโอกาสอยู่ โดยเฉพาะเยาวชนนอกระบบการศึกษาซึ่งยังเป็นน้ำที่ไม่เต็มแก้วให้เยาวชนพุทธและมุสลิมที่มีมุมมองเดียวกันแม้จะเดินคนละทางแต่ทุกคนสามารถสร้างสันติภาพได้ด้วยเป้าหมายเดียวกัน

จากชื่อของเครือข่ายทำให้มีคำถามจากเยาวชนว่าทำไมมุสลิมต้องทำแบบนี้ จึงได้นำอาจารย์จาก ม.ฟาฏอนี มาบรรยายให้ฟังทำให้เกิดความเข้าใจและมุมมองที่ดีมากขึ้นงดเหล้าในมุมของมุสลิม คือ รณรงค์ให้มัสยิดปลอดบุหรี่ โดยมีมัสยิดต้นแบบใน อ.ยะหริ่ง จ.ปัตตานี ที่โต๊ะอิหม่ามไม่สูบบุหรี่และพยายามรณรงค์ขยายไปยังที่อื่นๆ ด้วย”

“กาวันกีตอ” รื้อฟื้นความสัมพันธ์ในครอบครัว

ด้านกลุ่มกาวันกีตอ ที่ทำกิจกรรมครอบครัวสันติภาพผ่านการสื่อสารเชิงสันติวิธีเสริมสร้างความเข้าใจระหว่างคนในครอบครัวที่มีเด็กหรือเยาวชนออกนอกระบบการศึกษาก่อนจบภาคบังคับ สร้างทักษะการสื่อสารเชิงสันติวิธีเพื่อคุณค่าของชีวิต และแนะแนวทางสู่อนาคตตามความต้องการของเยาวชน บอกว่าสิ่งที่ทำคือ สร้างความเป็นเพื่อน ด้วยความเป็นธรรม

นูรุดดีนลาเตะ ผู้รับผิดชอบโครงการซึ่งลงพื้นที่ดำเนินกิจกรรมนี้ที่ บ้านกระเสาะ อ.มายอ จ.ปัตตานีบอกว่า ได้มารู้จัก ช.ช.ต. และเสนอโครงการครอบครัวสันติภาพเพื่อสานสัมพันธ์คนในครอบครัว

“ได้รู้จักเพื่อนที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ทำให้ความสัมพันธ์ของคนในครอบครัวเปลี่ยนไป เป็นครอบครัวที่ขาดพ่อ แม่เลี้ยงเดี่ยว พ่อตายหย่าร้าง และไปทำงานที่อื่น ครอบครัวขาดความอบอุ่น เยาวชนไปแสวงหาจากภายนอกที่ต้องแลกด้วยสิ่งต่างๆ ผลลัพธ์ที่ได้กลายเป็นทางที่จะนำไปสู่อบายมุขต่างๆ รวมทั้งการขาดโอกาส นิยมความรุนแรงต่อไป จึงมุ่งให้ครอบครัวได้เสริมทักษะในการดูแลครอบครัวและใช้ระบบการสื่อสารเชิงสันติ

การจัดกิจกรรมครั้งเดียวไม่สามารถแก้ปัญหาได้ทั้งหมด หวังให้เป็นการจุดประกายให้ครอบครัวที่แตกแยก ด้วยการไปเยี่ยมบ้าน สร้างเวทีประชาคมในชุมชน ต้องใช้เวลา สิ่งที่ยืนยันคือครอบครัวกลับมาคุยกัน ลูกกลับมากินข้าวที่บ้าน ได้สร้างพื้นที่ร่วมกันได้อีกเยาวชนกลับมาเรียนใหม่ 3-4 ครอบครัว เป็นความภาคภูมิใจและได้วางแผน วางหลักสูตรเพื่อต่อยอดทางวิชาการ วางแผนพัฒนาหลักสูตรให้เข้มแข็งมากขึ้น ครอบคลุมวิถีชีวิต การฟัง การพูดคุย สร้างพื้นที่ด้วยกันในเวทีต่างๆ และบูรณาการกับศาสนา รวมทั้งขยายไปยังพื้นที่อื่นให้ได้มีโอกาสมากขึ้น

ค่ายเยาวชนนักเขียนสู่การเรียนรู้ชีวิตจริง

สำหรับกลุ่มพิราบขาว กลุ่มเตะกระป๋อง และกลุ่มเฌอบูโด ได้ทำค่ายเยาวชนนักเขียนชุมชนต้นแบบเพื่อสันติภาพในริมชายฝั่งทะเล ในชุมชนตะโละสะมิแล อ.ยะหริ่ง จ.ปัตตานี โดยมีนักเรียนม.ต้นและม.ปลาย ในละแวกพื้นที่ชายฝั่ง ร่วมเรียนรู้การทำสมุดทำมือ และงานเขียนจากการเรียนรู้ชีวิตของชาวประมงชายฝั่งและสันติสุขที่อยากเห็น และงานเขียนนั้นได้กลายเป็นหนังสือแจกจ่ายไปยังโรงเรียนของน้องๆ ที่เข้าร่วมกิจกรรม

สร้างวินัยเชิงบวกให้เด็ก อายุไม่สำคัญเท่าความคิด

โครงการเพราะเมล็ดพันธุ์ด้วยหัวใจ ของ กลุ่มธนาคารใจอาสา ม.อ.ปัตตานี (บุหงาสลาตัน) ที่มุ่งให้ความรู้เกี่ยวกับสิทธิเด็กเบื้องต้น สร้างวินัยเชิงบวก การอยู่ร่วมกันในสังคม โดยจัดกิจกรรม ณ โรงเรียนบ้านบราโอ จ.ปัตตานีตัวแทนกลุ่มกล่าวว่า

“กิจกรรมนี้ต้องการให้เด็กและผู้ปกครองรู้สิทธิเด็กขั้นพื้นฐาน ความรุนแรงในครอบครัว คาดหวังถึงสันติภาพในชุมชนในอนาคต ให้เด็กเข้าใจสังคมมากขึ้น ไม่ถูกละเมิดสิทธิ์ พลังของเด็กเล็กคนเดียวสามารถทำให้ต้นไม้ที่ล้มบนถนน ช่วยกันยกต้นไม้ไปที่อื่นได้ ข้อคิดคือ เด็กสามารถเป็นผู้นำได้และอายุไม่สำคัญเท่าความคิด ฝึกความคิด สามัคคี ความซื่อสัตย์ และให้เรียนรู้เท่าทันสื่อ ความแตกต่างที่ไม่เหมือนกันในสังคม มีความสมดุลกับสังคม เอาใจใส่กัน ดูแลกัน ต้องใช้จิตวิทยากับเด็กในทุกด้าน เมื่อเด็กรู้สำนึกเรื่องของสันติวิธี มีทัศนคติที่ดี สร้างพื้นที่ทางการเมืองอย่างสร้างสรรค์ ให้มีกิจกรรมหลากหลาย มีทางเลือกมากกว่าการจับอาวุธ”

เมื่อเยาวชนเข้าใจกระบวนการ ย่อมสามารถขับเคลื่อนสันติภาพได้

นายอิสกันดาร์ ธำรงทรัพย์ ผู้จัดการแผนงานทุนเสริมสร้าง (PPF) โครงการช.ช.ต. เปิดเผยว่าสถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนาได้สนับสนุนกิจกรรมของเครือข่ายเยาวชนในพื้นที่มา 3-4 ปี โดยมีการจัดสรรและให้สนับสนุนงบประมาณจำนวน 1 ล้านบาทให้เครือข่ายเยาวชนฯ นำไปทำกิจกรรมต่างๆ ที่มีความสนใจและมีความพร้อม โดยต้องเป็นกิจกรรมที่สามารถเชื่อมโยงกับการสร้างสันติภาพในพื้นที่

“ก่อนที่จะเริ่มทำกิจกรรมได้มีการประชุมเชิงปฏิบัติการกับนักสันติวิธี เพื่อให้เครือข่ายเยาวชนชายแดนใต้ได้เข้าใจเกี่ยวกับสันติภาพซึ่งกลุ่มเยาวชนได้นำเสนอแผนงานกิจกรรมต่างๆ เช่น กิจกรรมความสัมพันธ์คนไทยพุทธกับคนมุสลิม ทำกิจกรรมกับเยาวชนนอกระบบเป็นต้นการกำหนดให้ทำกิจกรรมที่เกี่ยวกับสันติภาพ เพราะสันติภาพไม่ใช่กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับคนในปัจจุบันเท่านั้น ในอนาคต 4-5 ปีข้างหน้า เยาวชนเหล่านี้ต้องเข้ามามีบทบาทในกระบวนการสันติภาพในพื้นที่ หากพวกเขามีความรู้ มีความเข้าใจในกระบวนการสันติภาพแล้ว จะสามารถขับเคลื่อนกระบวนการสร้างสันติภาพในพื้นที่อย่างมีความเข้าใจและถูกต้อง”

สำหรับการสนับสนุนกิจกรรมเยาวชนในอนาคตของสถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา นายอิสกันดาร์ กล่าวว่า สถาบันฯ จะสนับสนุนกลุ่มเยาวชนที่ทำงานด้านการฟื้นฟูผู้ที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบทำงานกับเด็กที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบ และด้านส่งเสริมอาชีพ

นายชัชวาล สะบูดิง เจ้าหน้าที่กองเลขาเครือข่ายเยาวชนชายแดนใต้ เปิดเผยว่า เครือข่ายเยาวชนชายแดนใต้เกิดจากกลุ่มเยาวชนในพื้นที่ร่วมกับตัวเพื่อกิจกรรมต่างๆ แก่สังคมในพื้นที่ ประกอบด้วยเยาวชน 16 กลุ่ม โดยแต่ละกลุ่มได้รับงบประมาณในการทำกิจกรรมกลุ่มละ 30,000 บาท

“ท่ามกลางความหลากหลายในพื้นที่ชายแดนใต้ เมื่อเยาวชนมีความเข้าใจในกระบวนการสันติภาพเท่ากับว่ากำลังปูพื้นฐานให้สังคมในพื้นที่สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุขในอนาคต กิจกรรมทุกกลุ่มที่ทำจึงเน้นเกี่ยวกับกระบวนสันติภาพในพื้นที่”

ช.ช.ต.มุ่งหวังส่งเสริมกิจกรรมสร้างสรรค์ของเยาวชนชายแดนใต้ เตรียมความพร้อม ความรู้ และหนทางสู่สันติภาพโดยสันติวิธี พร้อมวาดหวังถึงพลังของคนรุ่นใหม่จะก้าวไปสร้างสรรค์สังคมในทุกๆ ด้าน