เผย 7 แนวโน้มการวิจัยสันติภาพใน ศ.21 ตั้งแต่การหาเครื่องมือจนถึงป้องกันความขัดแย้งกลับมาใหม่

ผศ.ดร.สุชาติ เศรษฐมาลินี จากมหาวิทยาลัยพายัพ เผยแนวโน้มการวิจัยสันติภาพในศตวรรษที่ 21 ผ่านวงเสวนา“มุสลิมศึกษากับการวิจัยสันติภาพในชายแดนใต้/ปาตานี และสังคมโลก: ที่ทางและทิศทางที่ควรเป็น” ชี้มี 7 ประเด็น ตั้งแต่การแสวงหาเครื่องมือสันติภาพ การศึกษาเรื่อง multi-tracks, long-term perspective การเชื่อมทฤษฎีกับปฏิบัติจริง ความขัดแย้งระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ สันติภาพหลังความขัดแย้งและการป้องกันความขัดแย้งกลับมาใหม่

ผศ.ดร.สุชาติ เศรษฐมาลินี (ขวา)

ผศ.ดร.สุชาติ เศรษฐมาลินี หัวหน้าสาขาวิชาสันติศึกษา มหาวิทยาลัยพายัพ จ.เชียงใหม่ได้เปิดเผยถึงแนวโน้มการวิจัยสันติภาพในศตวรรษที่ 21 ผ่านวงเสวนา“มุสลิมศึกษากับการวิจัยสันติภาพในชายแดนใต้/ปาตานี และสังคมโลก: ที่ทางและทิศทางที่ควรเป็น” ซึ่งเป็นกิจกรรมวันที่สองของโครงการเวทีวิจัยมุสลิมศึกษาที่ใช้ชื่อเดียวกันกับหัวข้อเสวนา เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2559 ที่ผ่านมา ที่ห้อง Press Center ชั้น 3 วิทยาลัยอิสลามศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี จัดโดยศูนย์ความร่วมมือทรัพยากรสันติภาพ (Peace Resource Collaborative – PRC) ร่วมกับ ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ (Deep South Watch – DSW) และกลุ่ม Young Muslim Scholars

(คลิกอ่านข่าวกิจกรรมวันแรกได้ที่ เปิดวงถกนักวิชาการรุ่นใหม่“มุสลิมศึกษากับการวิจัยสันติภาพ” อย่าทิ้งพัฒนาการมลายู-ปาตานี)

ผศ.ดร.สุชาติ กล่าวว่า การวิจัยเชิงสันติภาพร่วมสมัยนี้มาจากความสนใจต่อประเด็นความรุนแรงที่เชื่อมโยงไปถึงสันติภาพ ในช่วงแรกความเข้าใจต่อสันติภาพคือการปราศจากสงคราม

“ในช่วงหลังมีความพยายามให้คำอธิบายที่กว้างขึ้นแล้วระบุว่า การปราศจากสงครามเป็นสันติภาพเชิงลบ แต่ยังมีสันติภาพเชิงบวกซึ่งเป็นเงื่อนไขที่จะส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงต่างๆในสังคม ไม่ว่าจะเป็นการจัดการความขัดแย้ง การสร้างความเท่าเทียมในสังคมต่างๆ เป็นต้น เพราะหลายครั้งปัจจัยเชิงโครงสร้างก็ส่งผลต่อความรุนแรงด้วยเช่นกัน ไม่ใช่เพียงการรบราฆ่าฟันอย่างเดียว” ผศ.ดร.สุชาติ กล่าว

ผศ.ดร.สุชาติ สรุปประเด็นท้าทายและแนวโน้มของการวิจัยสันติภาพในศตวรรษที่ 21 มีอยู่ด้วยกัน 7 ประเด็น คือ

1.แนวโน้มที่จะแสวงหาหลากหลายเครื่องมือ หลากหลายแนวทางเพื่องานสันติภาพ งานวิจัยหลายชิ้น จะมีบทที่พูดถึงการเจรจาต่อรอง การไกล่เกลี่ย การพิจารณาในขั้นศาล มิติทางสังคม จิตวิทยา กระบวนการแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง งานบางงานก็พูดถึงการปลดอาวุธ มิติในเรื่อง conflict transformation, self-determination, environment security, development, peace culture เหล่านี้เป็นประเด็นที่พูดถึง

2.ให้ความสนใจกับ multi-tracks ไม่ว่ารัฐ ฝ่ายขบวนการ ภาคประชาสังคม ภาคธุรกิจ ความเป็นปัจเจกในการสร้างสันติภาพ ล้วนเป็นสิ่งที่มีการศึกษา นอกจากนั้น มิติทางศาสนาที่จะนำไปสู่การกระทำ งบประมาณที่มาจากตัวละครต่างประเทศ การสื่อสารผ่านสื่อต่างๆ ก็ล้วนแล้วแต่เป็นประเด็นที่สามารถศึกษาวิจัยได้

3.ให้ความสนใจกับ long-term perspective กระบวนการสันติภาพเป็นเรื่องที่ยาวนาน เหตุใดจึงเกิดคนที่สนใจเรื่องสันติภาพยาวนาน ยึดมั่นในแนวทางที่จะทำงานสันติภาพ

4.การเชื่อมระหว่างทฤษฎีกับการปฏิบัติจริง มีช่องว่างอยู่ระหว่างสองมิตินี้อยู่มาก งานการสร้างสันติภาพในแต่ละที่มีความหลากหลาย เพราะฉะนั้นจะเอาทฤษฎีสันติภาพจากที่ใดที่หนึ่งมาประยุกต์อย่างไรกับความรุนแรงที่อยู่ในพื้นที่นี้

5.ความขัดแย้ง ความรุนแรงระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ ที่ผ่านมาเคยเสนอกรอบที่จะลดความขัดแย้งระหว่างชาติพันธุ์หรือเปล่า มีความพยายามในการเสนอในมิติต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องภาษา การเข้าถึงการจ้างงาน การควบคุมการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ โครงสร้างสถาบันทางสังคมที่จะตอบสนองความต้องการของคนทุกกลุ่มในสังคม เป็นต้น

6.การสร้างสันติภาพหลังความขัดแย้ง จะแก้ปัญหาอย่างไรหลังจากความขัดแย้ง ก่อนและหลังความขัดแย้งต่างกันอย่างไร บทบาทของผู้หญิงหลังความขัดแย้งเป็นอย่างไร หลังจากสงครามจะสร้างสันติภาพอย่างไร ภาคส่วนใดจะช่วยในการพัฒนา บทเรียนจากอดีตเป็นอย่างไร โครงการอะไรที่จะต้องมีเพื่อพัฒนาสังคม นอกจากนั้นยังมีการศึกษามิติการให้อภัยในเชิงศาสนา ปัจจัยที่มีผลต่อการให้อภัย เป็นตัวอย่างประเด็นที่ศึกษาในส่วนนี้ได้

7.การป้องกันความรุนแรงและความขัดแย้งที่จะไม่ให้เกิดขึ้นอีก ทำอย่างไรที่จะทะเลาะกันเชิงสร้างสรรค์ จะป้องกันความขัดแย้งถึงตายอย่างไร หากมองในมิติศาสนา แง่หนึ่งศาสนาถูกนำไปใช้เพื่อความชอบธรรมในความรุนแรง แต่ในอีกด้านศาสนาก็มีพลังที่จะก่อให้เกิดสันติภาพ เป็นต้น

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

เปิดวงถกนักวิชาการรุ่นใหม่“มุสลิมศึกษากับการวิจัยสันติภาพ” อย่าทิ้งพัฒนาการมลายู-ปาตานี

เปิดเวทีวิพากษ์ “มุสลิมศึกษา-อิสลามศึกษากับสังคมศาสตร์” ทบทวนข้อเสนอสู่ชายแดนใต้

“ความรู้จะนำสังคมไปสู่สันติภาพ” วาทะ 2 ดร.เปิดตัวหนังสือคนหนุ่มสาวมุสลิมกับโลกสมัยใหม่

“แนวคิดนักวิชาการมุสลิมรุ่นใหม่”(1) เปิดโลกมุสลิมศึกษาจากอีสานสู่ตะวันออกกลาง

“แนวคิดนักวิชาการมุสลิมรุ่นใหม่” (2) สตรีมุสลิม และการฟื้นฟูอิสลามในโลกสมัยใหม่