เผยบทบาทประชาสังคมอาเจะห์-มินดาเนา เวที mapping ชู 5 วาระด่วนหนุนสันติภาพชายแดนใต้

สภาประชาสังคมฯทำ mapping เครือข่ายองค์กรประชาสังคมในชายแดนใต้ ครั้งที่ 2 พร้อมเรียนรู้บทเรียนและรูปแบบขับเคลื่อนของภาคประชาสังคมในมินดาเนาและอาเจะห์ในการหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพ ชู 5 ประเด็นเป็นวาระเร่งด่วน ความมั่นคงทางอาหาร-พื้นที่ปลอดภัย-ห้องเรียนสันติภาพ-เด็ก-สื่อ เพื่อหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพชายแดนใต้

เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2559 สภาประชาสังคมชายแดนใต้ ร่วมกับ ศูนย์ความร่วมมือทรัพยากรสันติภาพ (PRC) และสถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ (CSCD) มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี จัดโครงการการจัดทำแผนที่ (mapping) เครือข่ายองค์กรประชาสังคมในพื้นที่ชายแดนใต้ ครั้งที่ 2 ณ โรงแรมซีเอส.ปัตตานี มีตัวแทนองค์กรภาคประชาสังคมในพื้นที่เข้าร่วมกว่า 70 องค์กร

ในช่วงแรกเป็นการเสวนาประเด็นบทเรียนและรูปแบบการขับเคลื่อนของภาคประชาสังคมในการหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพในมินดาเนา ประเทศฟิลิปปินส์ และอาเจะห์ ประเทศอินโดนีเซีย วิทยากรโดย อ.ฟารีดา ปันจอร์ นักวิจัยจาก CSCD และ อ.ฆอซาลี อาแว นักวิจัย จาก สถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล ดำเนินรายการ โดย นายอิมรอน ซาเหาะ

ฟารีดา ปันจอร์ : บทบาทประชาสังคมมินดาเนากับกระบวนการสันติภาพ

อ.ฟารีดา อธิบายถึงปัญหาความขัดแย้งและความรุนแรงในมินดาเนาที่เกิดขึ้นมายาวนานกว่า 40 ปี พร้อมๆกับความพยายามแก้ไขปัญหาด้วยวิธีการทางการเมืองและการเจรจาสันติภาพเป็นระยะเวลา 17 กว่าปี มีการเจรจา 40 กว่าครั้ง ซึ่งหลายครั้งประสบความล้มเหลว สาเหตุหลักมาจากการแตกแยกทางอุดมการณ์ทางการเมืองในฝ่ายขบวนการ และความไม่จริงใจของฝ่ายรัฐ มีการใช้กำลังเข้าปราบฝ่ายขบวนการหลายครั้ง

อ.ฟารีดายังอธิบายถึงบทบาทของภาคประชาสังคมมินดาเนาที่เกี่ยวข้องกับการทำงานสร้างสันติภาพในหลายๆด้าน เช่น จัดสานเสวนาระหว่างผู้คนในชุมชนที่มีความแตกต่างหลากหลาย พยามสร้างพื้นที่สันติภาพในระดับชุมชนและงานที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการเจรจาสันติภาพ

อ.ฟารีดา กล่าวว่า ที่มินดาเนามีกลุ่มองค์กรภาคประชาสังคมหลายสาย เช่น สายการพัฒนา สายศาสนา สายธุรกิจ สายอุดมการณ์ทางการเมือง องค์กรนอกพื้นที่ องค์กรระหว่างประเทศและนอกพื้นที่ สายเครือข่ายมุสลิม เป็นต้น

อ.ฟารีดา อธิบายอีกว่า ประเด็นการสร้างสันติภาพที่เด่นๆในมินดาเนา ได้แก่ การสานเสวนาสร้างความเข้าใจระดับชุมชน การสร้างพื้นที่สันติภาพ บทบาทในกระบวนการสันติภาพ เช่น ประธานสภาการพัฒนาองค์กรพัฒนาเอกชนของมินดาเนาเคยเป็นตัวแทนผู้หญิงและชนพื้นเมืองหนึ่งเดียวในคณะเจรจา

นอกจากนั้นภาคประชาสังคมยังมีกลไกติดตามความขัดแย้งในระดับพื้นที่ มีการผลักดันการเจรจาสันติภาพระหว่างรัฐบาลและ MILF การทำหน้าที่สังเกตการณ์การเจรจา การอำนวยความสะดวกในการเจรจา เป็นต้น

อ.ฟารีดา กล่าวโดยสรุปว่า บทบาทที่สำคัญของภาคประชาสังคมมินดาเนา คือ 1.สามารถสร้างความเชื่อมั่นให้คู่ขัดแย้งให้กลับมาเจรจาสันติภาพ 2. สามารถเป็นพื้นที่กลางในกระบวนการสันติภาพ

ฆอซาลี อาแว : ภาคประชาสังคมอาเจะห์กับกระบวนการสันติภาพ

อ.ฆอซาลี อธิบายว่า ในอาเจะห์มีการเรียกภาคประชาสังคมว่า Masyarakat Sipil หรือ Masyarakat Sivil โดยหลักๆมี 6 กลุ่มใหญ่ๆ ได้แก่ 1.องค์กรนักศึกษาและเยาวชน 2.องค์กรพัฒนาเอกชน NGOs 3.ผู้รู้ทางศาสนา(Ulama)และนักเรียน Santri(ปอเนาะ) 4.กลุ่มนักวิชาการ 5.กลุ่มสื่อ 6.ภาคประชาสังคมที่ขับเคลื่อนในระดับต่างๆ

อ.ฆอซาลี อธิบายอีกว่า ประเด็นที่กลุ่มต่างๆ ขับเคลื่อนก็แตกต่างกันไป เช่น องค์กรนักศึกษาและเยาวชนขับเคลื่อนในประเด็นการต่อสู้เรียกร้องบนหลักการประชาธิปไตยและไม่ใช้ความรุนแรง

ขณะที่องค์กรNGOs เน้นกิจกรรมให้ความรู้ ความเข้าใจและการตื่นตัวทางการเมือง โดยมีเครือข่ายมากกว่า 100 องค์กร

ส่วนผู้รู้ทางศาสนาและนักเรียนSantriมีบทบาทสำคัญ เช่น ให้คำแนะนำ เป็นที่พึ่งทางจิตวิญญาณ กรณีที่รัฐบาลส่วนกลางไม่รับฟังเสียงของประชาชน Ulamaก็จะเป็นผู้สร้างความเข้าใจเพื่อไม่ให้ปัญหาบานปลาย หรือทำหน้าที่เรียกร้องคู่ขัดแย้งให้เกิดบรรยากาศที่สันติในสังคมอาเจะห์

ขณะที่บทบาทของกลุ่มนักวิชาการคือการทำวิจัยเกี่ยวกับสถานการณ์และความปลอดภัยในอาเจะห์ จัดกิจกรรมทางการเมืองและสภาวะทางจิตใจ รวมถึงการจัดกิจกรรมสัมมนา จัดเวที ให้สัมภาษณ์สื่อและจัดพิมพ์หนังสือ

ส่วนกลุ่มสื่อ ทำหน้าที่จัดทำสื่อทางเลือกเพื่อผลิตข่าวสถานการณ์และการสูญเสียของเหยื่อในเหตุการณ์ความรุนแรง

ขณะที่ภาคประชาสังคมที่ขับเคลื่อนในระดับต่างๆ ได้แก่ ภาคประชาสังคมที่ขับเคลื่อนในพื้นที่ Aceh ภาคประชาสังคมที่ขับเคลื่อนนอกพื้นที่Aceh และภาคประชาสังคมที่ขับเคลื่อนสันติภาพที่ไม่ใช่ชาว Aceh

อ.ฆอซาลี อธิบายว่า การริเริ่มกระบวนการสันติภาพในอาเจะห์ครั้งแรกเกิดขึ้นเมื่อปี 1999 (พ.ศ.2545) คือการลงนามในข้อตกลง Cessation of Hostilities Agreement COHA ที่กรุงเจนีวา

ช่วงเดือนธันวาคม 2004 (พ.ศ.2547) เกิดเหตุสึนามิครั้งใหญ่จนมีผู้เสียชีวิตนับแสนคน และกลางเดือนสิงหาคม 2005 (พ.ศ.2548) หลังเหตุการณ์สึนามิประมาณ 8 เดือนก็มีการลงนามข้อตกลงสันติภาพ Helsinki MOU ที่ประเทศฟินแลนด์

อ.ฆอซาลี กล่าวว่า เหตุการณ์สึนามิอาจเป็นเงื่อนไขที่ทำให้ข้อตกลงสันติภาพเกิดเร็วขึ้น แต่ต่อให้ไม่มีสึนามิ กระบวนการสันติภาพที่ริเริ่มในปี 1999 ก็คงเดินหน้าต่อไปจนไปถึงการได้มาซึ่งข้อตกลงสันติภาพในที่สุด

14 ประเด็นหนุนเสริมสันติภาพของประชาสังคมใต้

หลังจากเสวนามีการแบ่งกลุ่มตามประเด็นการทำงานของแต่ละองค์กร เพื่อถกเถียงกันว่า ประเด็นใดเป็นวาระเร่งด่วนที่ควรขับเคลื่อนเพื่อหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพในพื้นที่ชายแดนใต้ พบว่าที่มีการเสนอทั้งหมด 14 ประเด็น ได้แก่

1.การหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพ 2.พื้นที่สาธารณะปลอดภัย 3.วาระเด็กและเยาวชนชายแดนใต้ 4.การพัฒนาเครือข่ายสื่อสาธารณะ 5.การสร้างความตระหนักแก่ประชาชนในเรื่องสิทธิ 6.ห้องเรียนสันติภาพในชุมชนและการพัฒนาชุมชน

7.การจัดตั้งเครือข่ายประชาสังคม 8.การเข้าถึงบริการด้านสุขภาพ 9.การสร้างหลักสูตรในสถานศึกษาให้สอดคล้องกับผู้เรียน 10.ความมั่นคงทางอาหารบนฐานทรัพยากรธรรมชาติ 11.เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 12.สร้างทักษะชีวิตเพื่อสร้างสันติ 13.การส่งเสริมอาชีพให้กับเยาวชนและผู้ได้รับผลกระทบ และ 14.ประเด็นอื่นๆ

5 ประเด็นเร่งด่วน ความมั่นคงทางอาหาร-พื้นที่ปลอดภัย-ห้องเรียนสันติภาพ-เด็ก-สื่อ

 จากนั้นทีมงานเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมโหวตเลือกประเด็นที่ถือเป็นวาระเร่งด่วนที่สุด ผลที่ได้คือ อันดับที่ 1 ประเด็นความมั่นคงทางอาหารบนฐานทรัพยากรธรรมชาติได้ 46 คะแนน อันดับที่ 2 ประเด็นพื้นที่สาธารณะปลอดภัย ได้ 40 คะแนน อันดับที่ 3 ประเด็นห้องเรียนสันติภาพในชุมชนและการพัฒนาชุมชน ได้ 29 คะแนน อันดับที่ 4 ประเด็นวาระเด็กและเยาวชนชายแดนใต้ ได้ 18 คะแนน และอันดับที่ 5 ประเด็นการพัฒนาเครือข่ายสื่อ ได้ 16 คะแนน

โดยทั้ง 5 ประเด็นดังกล่าว ทีมงานได้ให้รวมกลุ่มและลงนามตัวแทนองค์กรต่างๆ ตามประเด็นที่แต่ละองค์กรสนใจจะขับเคลื่อน และจะมีการขับเคลื่อนทั้ง 5 ประเด็นร่วมกันต่อไปโดยมีสภาประชาสังคมชายแดนใต้คอยสนับสนุน

ส่วนประเด็นที่ได้อันดับที่ 6 – 14 ทีมผู้จัดงานประกาศในตอนท้ายว่ามีความสำคัญเช่นกัน และจะทำการขับเคลื่อนไปด้วยพร้อมๆ กันด้วย

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

70 องค์กรเครือข่ายชายแดนใต้จับมือหนุนสันติภาพ เรียกร้องยุติความรุนแรงสร้างพื้นที่ปลอดภัย

สภาประชาสังคมใต้พบปะกงสุลอินโดฯ ยกระดับงานสันติภาพ เรียนรู้บทบาท CSO ต่อคู่ขัดแย้งหลัก

สภาประชาสังคมชายแดนใต้เปิดหน้าทำงานเชิงรุก นัดพบ 3 กงสุล อินโดฯ-มาเลย์-ฟิลิปปินส์

สภาประชาสังคมฯ เตรียมดันอีก 3 โครงการใหญ่สำหรับภาคประชาสังคมเพื่อหนุนเสริมสันติภาพ

สภาประชาสังคมใต้ได้ประธานคนใหม่ พร้อมลุยยุทธศาสตร์ยุติธรรมสันติภาพเชื่อมอาเซียน

สภาประชาสังคมใต้แถลงยุทธศาสตร์ใหม่ สร้างพื้นที่กลาง-ผลักดันประชาชนร่วมกระบวนการสันติภาพ

ปธ.สภาประชาสังคมชายแดนใต้ชี้ พูดคุยสันติสุขยังไม่ล่ม แนะทุกฝ่ายออกมาสื่อสารหนุนเสริมสันติภาพ

‘ชีวิตผู้บริสุทธิ์ คือเรื่องแรกที่ต้องคุยบนโต๊ะสันติภาพ’: ประธานสภาประชาสังคมชายแดนใต้

เปิด 12 เวทีฟังครูเอกชนสอนศาสนาอิสลาม เผย "ความหวัง ความกังวลและการหนุนเสริมสันติภาพ" อันหลากหลาย

อ่านดู ! ครูเอกชนสอนศาสนาอิสลาม “คาดหวัง-กังวล-หนุนเสริม” อะไรในกระบวนการสันติภาพ

เวทีครู สช.สงขลา ชี้การสร้างเครือข่ายครู/อุสตาซที่เข้มแข็งจะช่วยหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพ

อดินันท์ ปากบารา : “ครูสอนศาสนาควรยืนขึ้นและแสดงตัวว่าเราต้องการสันติ”