กลุ่มเซากูน่าอบรม ‘ศิลปะบำบัดเยียวยาจิตใจ’ เด็กและผู้หญิงในชายแดนใต้

กลุ่มเซากูน่าจัดอบรมศิลปะบำบัดเยียวยาจิตใจเด็กและผู้หญิงในชายแดนใต้ โดยนักศึกษาศิลปะบำบัดนานาชาติแคนาดา ใช้ 5 ปฏิบัติการศิลปะสู่การผ่อนคลาย ปลดปล่อยสิ่งที่อยู่ในใจออกมา

กลุ่มเซากูน่าจัดอบรมศิลปะบำบัดเยียวยาจิตใจ

เมื่อวันที่ 20-21 ธันวาคม 2559 กลุ่มเซากูน่าจัดโครงการนวัตกรรมศิลปะบำบัดกับการเยียวยาให้เด็กที่ได้รับผลกระทบทางจิตใจ ณ ดีบูดีรีสอร์ท อ.ยะหริ่ง จ.ปัตตานี โดยนางสาวเพ็ชรลดา ซึ้งจิตรสิริโรจน์ กระบวนกรอิสระด้านศิลปะบำบัด และนางสาววิจิตรา เตรตระกูล นักศึกษาศิลปะบำบัด หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพนักศิลปะบำบัดในประเทศไทย โดยสถาบันศิลปะบำบัดนานาชาติแห่งประเทศแคนาดา เป็นวิทยากร ผู้เข้าเป็นผู้หญิง 19 คน ชาย 1 คน โดยเป็นเยาวชน 9 คน

นางซีตีมาเรียม บินเย๊าะ ที่ปรึกษากลุ่มเซากูน่า กล่าวในการต้อนรับว่า โครงการนี้ให้เด็กที่ได้รับผลกระทบทางด้านจิตใจใช้กิจกรรมทางศิลปะเพื่อค้นหาข้อบกพร่อง ความผิดปกติบางประการของกระบวนการทางจิตใจ และใช้กิจกรรมทางศิลปะที่เหมาะสมเข้ามาช่วยในการบำบัดรักษา ฟื้นฟูสมรรถภาพให้ดีขึ้น เพื่อลดปัญหาทางอารมณ์ พฤติกรรมและเสริมสร้างศักยภาพในด้านต่างๆ

นางซีตีมาเรียม กล่าวว่า ในกิจกรรมนี้มีการใช้สื่อ วัสดุ อุปกรณ์ที่หลากหลาย มีการวาดรูป ตัดปะ ปั้นดินน้ำมัน เพื่อเป็นทางเลือกที่จะระบายความรู้สึกที่อยู่ข้างในจิตใจให้ระบายออกมาให้หมด ด้วยการใช้ทักษะทางศิลปะในการเยียวยา ซึ่งจะช่วยให้ผ่อนคลายได้ และทำให้รู้สึกดีขึ้น

รู้จักศิลปะในการบำบัดเยียวยา

ในระหว่างการทำกิจกรรม ได้มีการพูดคุยสนทนาแลกเปลี่ยนกันอยู่ตลอดเวลา ระหว่างผู้เข้าร่วมกับวิทยากร ซึ่งวิทยากรทั้งสองคนให้ข้อมูลว่า ศิลปะเป็นเครื่องมือที่ให้คนอื่นได้สื่อสารออกมาแทนคำพูดคุย ที่ทำให้รู้สึกว่าไม่ได้ถูกบังคับแทรกแซง สามารถสัมผัสได้โดยผ่านผลงานศิลปะ และผลงานศิลปะยังทำให้เงื่อนงำต่างๆที่อยู่ในจิตใจได้แสดงออกมาได้ง่าย

“แต่การแสดงออกของคนที่ได้รับผลกระทบนี้จะต่างจากคนที่ไม่ได้รับผลกระทบทางด้านจิตใจที่มีความรู้สึกง่ายๆสบายๆมากกว่า เวลาวาดภาพก็ไม่ได้รู้สึกอะไรมาก เพราะไม่ได้ผ่านประสบการณ์ที่เลวร้ายเหมือนคนที่ได้รับผลกระทบ”

ศิลปะช่วยระบายความรู้สึก

นางสาวเพ็ชรลดา กล่าวว่า ศิลปะสำหรับตนเองมันมีความงาม ทำให้เกิดความสมดุลจากข้างใน การใช้ศิลปะในการบำบัดเยียวยาทำให้เห็นว่า เรากำลังทำอะไร สามารถเอาเรื่องที่ไม่สบายใจที่อยู่ในใจ ความคิด ความรู้สึก อารมณ์ที่เป็นนามธรรมเอาออกมาเป็นรูปธรรม ที่สามารถมองเห็นได้

“เป็นการให้คนที่ได้รับผลกระทบทางจิตใจได้ระบายความรู้สึกออกมาด้วยการใช้ศิลปะนั่นเอง เพื่อให้รู้สึกดีขึ้น ไม่ถูกบังคับ คุกคาม ถือเป็นเครื่องมือหนึ่งแม้ไม่ใช่เครื่องมือสำเร็จรูปหรือดีที่สุด แต่สามารถเชื่อมกับอารมณ์ความรู้สึกต่างๆได้”

5 ปฏิบัติการศิลปะสู่การผ่อนคลาย

สำหรับกิจกรรมแรก วิทยากรให้ผู้เข้าร่วมจับคู่กับคนที่ยังไม่รู้จัก และให้วาดใบหน้าของคู่ตัวเอง โดยมองเฉพาะใบหน้าเท่านั้น ห้ามมองกระดาษและห้ามยกมือออกจากการวาด เพื่อให้ทั้งสองคนรู้สึกผ่อนคลาย ไม่เครียดจนเกินไป

กิจกรรมที่สอง วิทยากรให้แบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4 คน แล้วให้แต่ละคนวาดเส้นอิสระบนกระดาษ แบบไหนก็ได้ จากนั้นก็ให้แลกเปลี่ยนกระดาษกันภายในกลุ่มแล้ววาดเส้นเพิ่มจากกว่าจะครบทั้ง 4 คน เมื่อได้กระดาษของตัวเองแล้วก็ให้หาดูว่า ในเส้นอิสระที่ช่วยกันวาดลงไปนั้นมีรูปสัตว์อะไรอยู่บ้าง แล้วให้ระบายด้วยสีเทียนลงไป ซึ่งกิจกรรมนี้เป็นการช่วยทำให้รู้จักตนเองว่า สัตว์ที่เราพบนั้นสะท้อนถึงตัวเรามากน้อยแค่ไหน แล้วให้เผยความรู้สึกกันภายในกลุ่ม

กิจกรรมที่สาม ให้ผูเข้าร่วมวาดวงจรชีวิตของแต่ละคนโดยแบ่งเป็น 4 ช่วงอายุ ในแต่ละช่วงที่ผ่านมาพบเจออะไรบ้าง ทั้งความทุกข์และความสุข โดยใช้กระดาษสีเหล่านั้นเป็นตัวสะท้อนความรู้สึกของเรา

กิจกรรมที่สี่ วิทยากรให้เขียนความรู้สึกของตัวเองลงไปในกระดาษแผ่นใหม่ และให้กระดาษอีกแผ่นหนึ่ง โดยให้ทำอะไรก็ได้กับกระดาษแผ่นนั้น ไม่ว่าจะรู้สึกอย่างไรก็ระบายลงบนกระดาษแผ่นนั้น เช่น จะพับ จะฉีกหรือจะทำอะไรก็ได้

ผู้เข้าร่วมคนหนึ่งที่ได้ระบายความรู้สึกลงไปในกระดาษแผ่นแรกโดยเล่าความประทับใจในการทำกิจกรรมครั้งนี้ และยังรู้ถึงการใช้ประโยชน์ของการใช้ศิลปะในการบำบัดด้วย

กิจกรรมที่ห้าซึ่งเป็นกิจกรรมสุดท้าย วิทยากรให้วาดเขียนลงในกระดาษโดยใช้สีน้ำวาดแทนความรู้สึกของตัวเองลงไป แต่จะใช้อย่างอื่นด้วยก็ได้ ซึ่งวิทยากรได้เทียนไข สีเทียน น้ำและน้ำมันด้วย

ปลดปล่อยสิ่งที่อยู่ในใจออกมา

จากนั้นก็ให้ผู้เข้าร่วมได้พูดระบายความรู้สึก ส่วนใหญ่บอกว่า สามารถสะท้อนถึงชีวิตของตัวเองได้อย่างดี รู้สึกผ่อนคลาย ทำให้ความเครียดลดลง รู้จิตใจสงบ สดชื่น กิจกรรมวันนี้ก็สามารถไปประยุกต์ใช้กับคนอื่นได้

ผู้เข้าร่วมยังแสดงความเห็นว่า สำหรับเด็กและเยาวชนที่เข้าร่วมโครงการศิลปะบำบัดกับการเยียวยานี้ ทำให้เด็กและเยาวชนสามารถใช้ศิลปะช่วยให้ทบทวนชีวิตช่วยให้เข้าใจตัวเองมากขึ้น ปลดปล่อยสิ่งที่อยู่ในใจออกมาด้วยการใช้ศิลปะบำบัดเยียวยา ทำให้รู้สึกผ่อนคลายได้มากขึ้น ทั้งนี้ก่อนที่จะใช้ศิลปะไปบำบัดผู้อื่นเพื่อให้เกิดประโยชน์ต้องมาบำบัดเยียวยากับคนๆนั้นก่อน

ชมคลิปรายการที่นี่ ThaiPBS ตอน ศิลปะบำบัดเยียวยาจิตใจ ไทยพุทธและมุสลิม พื้นที่เกิดเหตุความไม่สงบจังหวัดชายแดนใต้ 

https://www.facebook.com/teeneethaipbs/videos/1328771787174521/